Research Article

GÖL ORTAMINDA OLUŞMUŞ BİTÜMLÜ KİLTAŞI ÇÖKELLERİNDE HAVZANIN PALEO-TUZLULUK İNCELEMELERİ: DİYATOME TÜRÜ ALGLERLE TUZLULUK ARASINDAKİ İLİŞKİ

Volume: 27 Number: 3 September 3, 2024
TR EN

GÖL ORTAMINDA OLUŞMUŞ BİTÜMLÜ KİLTAŞI ÇÖKELLERİNDE HAVZANIN PALEO-TUZLULUK İNCELEMELERİ: DİYATOME TÜRÜ ALGLERLE TUZLULUK ARASINDAKİ İLİŞKİ

Öz

Bitümlü şeyller ülkemizdeki pek çok kömür sahasında genel olarak kömürlü serilerin üst litolojilerinde gözlenmektedir. Bu litolojilerden bitümlü çamurtaşları genel olarak bitümlü şeyl ya da bitümlü marn şeklindedir ve bunların neredeyse tamamı tatlı göl suyu koşullarında çökelmiş olup organik madde türleri ise Tip-I kerojendir. Halbuki, inceleme konusu olan Ilgın Havzası'ndaki bitümlü kayaçlar bitümlü kiltaşı özelliğinde olup organik madde türü ise tuzlu göl suyu koşullarında yaşamış olan silis kavkılı diyatome türü alglere bağlı olarak, Tip-II kerojendir. Bu çalışmada, organik maddece çok zengin (%TOC-ort:33.36) olan bu kayaçların çökelim koşullarının daha iyi anlaşılabilmesi için gölün tuzluluk koşulları ile organik maddeyi oluşturan diyatome türü algler arasındaki ilişki araştırılmıştır. Ilgın (Konya) bitümlü kiltaşının çökeldiği havzada yapılan paleo-tuzluluk incelemelerinde; Sr/Ba (1.32-5.24) ort: 2.870, Rb/K (0.0036-0.0089) ort:0.0062 ve %TOC/%S (0.38-3.36) ort:1.0033 olup, yapılan paleo-tuzluluk yeniden yapılandırmalarının birbirleriyle uyumlu oldukları ve gölün tuzlu su koşullarında olduğu belirlenmiştir. Detritik sedimanter kayaçlardaki silisyumun kaynağı ya detritik kaynaklı kuvars ya da biyojenik kavkı kaynaklı silisyumdur. Ilgın göl havzasında bitümlü kiltaşı örneklerindeki silisyumun tuzlu sığ göl suyu koşullarında yaşamış silis kavkılı diyatomelerden kaynaklandığı belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Thanks

Yazarlar, bu makaleyi eğitim-öğretimindeki 90. yıl münasebetiyle (1934-2024) Ankara Üniversitesi Jeoloji Mühendisliği Bölümü’ne (Ankara Jeoloji) ithaf ederler. Bitümlü kiltaşı örneklerinde Majör ve Minör element analizleri Ankara Üniversitesi YEBİM laboratuvarında ICP-OES (Inductively Coupled Plasma - Optical Emission Spectrometry) model cihaz kullanılarak yapılmış olup, kendilerine teşekkür ederiz.

References

  1. Akbulut, A., Udoh, A.U., Akbulut. (2015). Diatomlar ve paleolimnoloji çalışmalarındaki önemi. 16.Paleontoloji-Stratiğrafi çalıştayı.25-28 Ekim, Rize, 11 s.
  2. Akkoca, D.B., Işık, Ü. (2018). Geochemistry of Paleozoic Dadaş Shales from the Foreland of Southeastern Turkey, Bismil, Diyarbakır. Periodico Di Mineralogia 87(3), 207-225. https://doi.org/10.2451/2018PM683
  3. Akkoca, D.B., Eriş, K.K., Çağatay, M.N., Biltekin, D. 2019. The mineralogical and geochemical composition of Holocene sediments from Lake Hazar, Elazığ, Eastern Turkey: implications for weathering, paleoclimate, redox conditions, provenance, and tectonic setting. Turkish Journal of Earth Sciences. 28(5), 760-785. https://doi.org/10.3906/yer-1812-8
  4. Berner, R. A. (1984). Sedimentary pyrite formation: An update. Geochimica et Cosmochimica Acta, 48, 605–615. https://doi.org/10.1016/0016-7037(84)90089-9
  5. Berner, R. A., Raiswell, R. (1983). Burial of organic carbon and pyrite sulfur in sediments over Phanerozoic time: A new theory. Geochimica et Cosmochimica Acta, 47, 855–862. https://doi.org/10.1016/0016-7037(83)90151-5
  6. Berner, R. A., Raiswell, R. (1984). C/S method for distinguishing freshwater from marine sedimentary rocks. Geology, 12, 365–368. https://doi.org/10.1130/0091-7613(1984)12<365:CMFDFF>2.0.CO;2
  7. Campbell, F. A., Williams, G. D. (1965). Chemical composition of shales of the Mannville Group (Lower Cretaceous) of central Alberta, Canada. American Association of Petroleum Geologists Bulletin, 49, 81–87.
  8. Chen, B., Jahn, B. M., Tian, W. (2009). Evolution of the Solonker suture zone: constraints from zircon U-Pb ages, Hf isotopic ratios and whole-rock Nd–Sr isotope compositions of subduction and collision-related magmas and forearc sediments. Journal of Asian Earth Sciences, 34(3), 245–257. https://doi.org/10.1016/j.jseaes.2008.05.007

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Mineral Stratum and Geochemistry

Journal Section

Research Article

Publication Date

September 3, 2024

Submission Date

February 2, 2024

Acceptance Date

May 31, 2024

Published in Issue

Year 2024 Volume: 27 Number: 3

APA
Sarı, A., Ismayılzada, K., Akıska, E., & Erol, F. (2024). GÖL ORTAMINDA OLUŞMUŞ BİTÜMLÜ KİLTAŞI ÇÖKELLERİNDE HAVZANIN PALEO-TUZLULUK İNCELEMELERİ: DİYATOME TÜRÜ ALGLERLE TUZLULUK ARASINDAKİ İLİŞKİ. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, 27(3), 838-853. https://doi.org/10.17780/ksujes.1428558

Cited By