THE INVESTIGATION OF MORPHOLOGIC PARAMETERS OF THE VAHKIN RIVER BASIN

Akarsu hidrolojisi ve su kaynakları yönetimi için çay, dere, ırmak, nehir havzalarının meteorolojik ve hidrolojik özelliklerinin belirlenmesi için söz konusu havzanın morfometrik karakteristiklerinin bilinmesi gerekir. Coğrafi Bilgi Sistemleri zaman ve mekân açısından havzaların morfolojik karakteristiklerinin belirlenmesi için günümüzde sıklıkla kullanılmaktadır. Morfometrik parametreler havzaya ait uzunluk, genişlik, çevre, alan, yükselti, eğim, bakı, çatallanma oranı, akarsu uzunluk oranı, drenaj yoğunluğu, hipsometrik (yükseklik-alan) ilişkisi gibi havzaya ait birçok parametreyi kapsamaktadır. Vahkin Havzası üzerinde yapılan çalışmaya göre; söz konusu havza için alanı 202 km² (orta boy havza), çevresi 71 km, uzunluğu 25 km, genişliği 8 km, maksimum yükseklik 2937 m, minimum yükseklik 1024 m, ortalama yükseklik 1980 m (dağlık arazi), ortalama eğim 22° ve %40 (dik havza), bakı değeri 1913 m (yüksek kabartma), toplam akarsu uzunluğu 195 km (uzun havza), akarsu ortalama çatallanma oranı 2,41 (ideal havza), akarsu uzunluk oranı 2,28; drenaj yoğunluğu 0,96 (çok az drene edilmiş), akarsu sıklığı 0,97 (düşük sıklıkta), form faktörü 0,3 (uzun şekilli havza), uzama oranı 0,62 ve dairesellik oranı 0,49 olarak tespit edilmiştir. Havza morfometrisinin havzanın meteorolojik (yağış, sıcaklık, buharlaşma), hidrolojik (kuraklık ve taşkın), fizyolojisine (sediment ve erozyon) önemli etkileri bulunmaktadır. Bulguların, havzanın bölgesel planlama ve tahmin değerlendirmelerinde önemli katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

To manage river hydrology and water resources, it is essential to understand the morphometric and meteorological characteristics of streams, creeks, rivers, and watershed basins. Geographic Information Systems provide the capability to analyse these aspects in terms of time and space. Morphometric parameters include mathematical data such as length, width, perimeter, area, elevation, slope, aspect, branching ratio, river length ratio, drainage density, and hypsometric (height-area) relationships. The study results indicate a watershed area of 202 km² (medium basin), perimeter of 71 km, length of 25 km, width of 8 km, maximum elevation of 2937 m, minimum elevation of 1024 m, average elevation of 1980 m (mountainous basin), average slope of 22° and 40% (steep basin), aspect at 1913 m (high aspect), total river length of 195 km, branching ratio of 2,41 (theoretical basin), river length ratio of 2,28; drainage density of 0,96 (very low), river frequency of 0,97; form factor of 0,3 (elongated basin), elongation ratio of 0,62; and circularity ratio of 0,49. The impact of watershed morphometry on its hydrological characteristics, preliminary assessments have been executed by regarding drought, flooding, sedimentation, and erosion. The study will contribute to the literature regarding the necessary measures for regional economic sustainability.