Guleman Ofiyoliti (Elazığ)’nin Jeokimyasal Özellikleri ve Tektonik Ortamı

Guleman ofiyoliti Kızıldağ (Hatay)’ dan Ağrı’ya kadar uzanan Güney kuşak üzerinde yer alır. Bu birimin oluşum ortamını açıklamak bölgenin jeotektonik evrimini açıklamada son derece önemlidir. Doğu Toroslar’da Geç Kretase yaşlı Guleman ofiyoliti Doğu Anadolu’da Elazığ’da yer almaktadır ve bölgede gözlenen Kömürhan, İspendere ofiyolitleri ile kökensel ilişkiye sahiptir. Önemli krom rezervlerine sahip olması nedeni ile Guleman ofiyoliti üzerine birçok çalışma yapılmıştır. Guleman ofiyoliti tam bir okyanusal litosfer kesiti sunmakta olup tabandan tava doğru; dünit ve kromitit içeren harzburjitlerden oluşan tektonitler ile dünit, verlit, klinopiroksenit, gabrolardan oluşan kümülatlar ve tüm bu birimleri kesen tekil diyabaz daykları, levha dayk karmaşığı ve bazik volkanik kayaçlardan oluşur. Volkanik kayaçlar, levha daykları ve gabroyik kayaçların SiO₂ ve Zr/TiO₂ oranlarına bağlı yapılan jeokimyasal sınıflamalarında; volkanik kayaçların sub-alkali bazalt, levha dayklarının diyabaz ve derinlik kayalarının gabrolar ile temsil edildiği ortaya konulmuştur. Diyabazların Nb/Y oranı 0,01 ile 0,02 arasında, bazaltların ise 0,01 ile 0,03 arasında değişmektedir ve her iki kaya grubundan alınan örneklerin tamamı toleyitik karakter sunmaktadırlar ve aynı kayaçların Nb/Th’a karşı Y içeriğine göre değişim diyagramına göre örneklerin yay ortamına düştükleri gözlenmiştir.  Tüm bu kayaçlar Ti-Zr  ve V- Ti/1000 oranlarına göre ada yayı toleyitleri alanlarına düşmektedirler. Bazalt ve diyabaz örnekleri değişik oranlarda tüketilme sunmakla birlikte, yataya yakın bir desen sunmaktadırlar [(La/Yb)_N =0,41-1,01] ve örneklerin kondrite göre normalize edilmiş diyagramında hafif nadir toprak elementlerce oldukça az tüketilme sunmakta oldukları görülmektedir. Bu örneklerden büyük bölümü yüksek iyon yarıçaplı (LILE) elementlere göre (Rb, Cs, K, Ba, Sr) bakımından zenginleşme ve kalıcılığı yüksek elementlere göre (HFS) yataya yakın bir dalığım sunmaktadırlar ve N-MORB’a benzemektedirler. Gabroyik ve diyabazik kayalarda belirgin bir negatif Nb anomalisi ile tüketilme göstermektedirler. Elde edilen jeokimyasal veriler Guleman ofiyolitinin Güney Neotetis’te Geç Kretase’de okyanus içi dalma-batma zonu (SSZ) üzerinde oluştuğunu ve ada yayı toleyitlerinden tüerdiğinin göstermektedir.

The Guleman Ophiolite is located in the southern ophiolite belt which extends from Kızıldağ (Hatay) to Ağrı. As it bears many large bodies of chromite ore, The Guleman Ophiolite has been studied in detail. Late Cretaceous Guleman ophiolite, one of the Neotethyan oceanic crustal remnants from the Eastern Tauride mountains, is located to the Elazığ in the southeast Anatolia. The Guleman ophiolite in the region presents an intact oceanic lithospheric section and from bottom to top comprises is made up of tectonites which comprises dunite and chromite bearing harzburgites and cumulates which contain dunites, wherlite, clinopyroxenite, gabbros, diabase dykes, sheeted dyke complex and basic volcanites are other constituents of the ophiolite.  The geochemistry of the volcanic, sheeted dyke and gabbroic rocks of the Guleman ophiolite shows that the volcanic unit comprises basalt, basaltic-andesite and andesite whereas the sheeted dykes are represented by diabase and microdiorite based on Zr/Ti vs Nb/Y ratios. Diabases have Nb / Y ratios between 0.01 and 0.02, basalts range from 0.01 to 0.03 and all of these samples taken from both groups show tholeitic in charactes and the same rocks are plotted Nb/Th versus Y diagram that illustrate arc-like tectonomagmatic environment. All these rocks fall into the area of island arc tholeiites according to the Ti versus Zr and V versus Ti/1000 ratios. The volcanic and sheeted dykes data show a pattern close to the horizon, while offering consumption at varying rates [(La/Yb)_N =0,41-1,01] and the light rare earth elements (LREE) illustrate very little depleted in chondrite normalized diagram. The N-MORB normalized spider diagrams for these rocks show some selected large ion lithophile element (LILE) enrichements (Rb, Cs, K, Ba, Sr) and high field strength element content illustrate flat pattern and also compared to N-MORB. Gabbroic and diabase rocks show significant negative Nb anomaly. The obtained geochemical data indicate that the Guleman ophiolite formed in a intra-oceanic- subduction zone (SSZ) in the Late Cretaceous in the Southern Neotethys and was derived from the island arc tholeiites (IAT).