Research Article

MULTI-CRITERIA EVALUATION OF ROAD SAFETY PERFORMANCE IN TÜRKİYE: AN INTEGRATED CENTROIDOUS-RAM APPROACH

Volume: 28 Number: 4 December 3, 2025
TR EN

TÜRKİYE’DE YOL GÜVENLİĞİ PERFORMANSININ ÇOK KRİTERLİ DEĞERLENDİRİLMESİ: BÜTÜNLEŞİK CENTROIDOUS-RAM YAKLAŞIMI

Öz

Yol güvenliği çok sayıda etkene bağlı olup, olası en küçük bir hata dahi ciddi yaralanmalara ve ölümlere neden olabilmektedir. Bu nedenle telafisi mümkün olmayan sonuçlarıyla trafik kazaları hem halk sağlığını hem de ülke ekonomilerini tehdit eden önemli bir sorun hâline gelmiştir. Bu çalışmada, Türkiye’nin 81 ili yol güvenliği açısından Çok Kriterli Karar Verme (ÇKKV) yaklaşımı kullanılarak analiz edilmiştir. Çalışma, Türkiye İstatistik Kurumu verilerine dayanmakta olup dört aşamalı bir yöntem izlenmiştir. İlk aşamada Centroidous yöntemiyle kriter ağırlıkları belirlenmiş; en yüksek ağırlık bir milyon nüfusta trafik kaza sayısı kriterine, en düşük ağırlık ise sürücü belgesi olan kişi sayısı kriterine atanmıştır. İkinci aşamada RAM yöntemi ile iller yol güvenlik performansına göre sıralanmış; İstanbul en yüksek, Muğla ise en düşük performans gösteren iller olarak belirlenmiştir. Üçüncü aşamada, sıralama sonuçlarının kriter ağırlıklarındaki değişimlere duyarlılığını incelemek üzere beş farklı senaryo altında analiz yapılmıştır. Son aşamada ise COPRAS, MABAC, TOPSIS ve WASPAS yöntemleriyle karşılaştırmalı analiz yapılmış; önerilen yöntemin geçerliliği %91’in üzerinde korelasyon değerleriyle ile doğrulanmıştır.

Anahtar Kelimeler

References

  1. Ahmadpur, M., & Gokasar, I. (2021). Spatial analysis and evaluation of road traffic safety performance indexes across the provinces of Turkey from 2015 to 2019. International Journal of Injury Control and Safety Promotion, 28(3), 309-324. https://doi.org/10.1080/17457300.2021.1925923
  2. Ahmadpur, M., & Gokasar, I. (2024). Evaluation and comparison of administrative division-level road traffic safety indices of Egypt, England, Turkey, and the United States. Journal of Safety Research, 89, 251-261. https://doi.org/10.1016/j.jsr.2024.04.007
  3. Alrashdi, I., Ali, A. M., Sallam, K. M., & Abdel-Basset, M. (2025). Intelligent decision support framework for assessment of alternative vehicle technologies in transportation system: A sustainable approach toward environmental remedy. Sustainable Futures, 9(June 2025), 100472. https://doi.org/10.1016/j.sftr.2025.100472
  4. Amador, L., & Willis, C. J. (2014). Demonstrating a correlation between the maturity of road safety practices and road safety incidents. Traffic Injury Prevention, 15(6), 591-597. https://doi.org/10.1080/15389588.2013.845753
  5. Arıkan Öztürk, E. (2016). Traffic risk index of cities in Turkey. Pamukkale University Journal of Engineering Sciences, 22(6), 405-412. https://doi.org/10.5505/pajes.2015.93446
  6. Aydın, U. (2024). Türkiye’deki illerin karayolları trafik risk durumunun entegre IDDWS-EDAS yaklaşımıyla değerlendirilmesi. Trafik ve Ulaşım Araştırmaları Dergisi, 7(2), 120-143. https://doi.org/10.38002/tuad.1351802
  7. Azık, D., Solmazer, G., Ersan, Ö., Kaçan, B., Fındık, G., Üzümcüoğlu, Y., Özkan, T., Lajunen, T., Öz, B., Pashkevich, A., Pashkevich, M., Danelli-Mylona, V., Georgogianni, D., Berisha Krasniqi, E., Krasniqi, M., Makris, E., Shubenkova, K., & Xheladini, G. (2021). Road users’ evaluations and perceptions of road infrastructure, trip characteristics, and daily trip experiences across countries. Transportation Research Interdisciplinary Perspectives, 11, 100412. https://doi.org/10.1016/j.trip.2021.100412
  8. Badi, I., Stević, Ž., Radović, D., Ristić, B., Cakić, A., & Sremac, S. (2023). A new methodology for treating problems in the field of traffic safety: case study of Libyan cities. Transport, 38(4), 190-203. https://doi.org/10.3846/transport.2023.20609

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Multiple Criteria Decision Making

Journal Section

Research Article

Publication Date

December 3, 2025

Submission Date

July 21, 2025

Acceptance Date

September 17, 2025

Published in Issue

Year 1970 Volume: 28 Number: 4

APA
Öztaş, T. (2025). TÜRKİYE’DE YOL GÜVENLİĞİ PERFORMANSININ ÇOK KRİTERLİ DEĞERLENDİRİLMESİ: BÜTÜNLEŞİK CENTROIDOUS-RAM YAKLAŞIMI. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, 28(4), 1928-1948. https://doi.org/10.17780/ksujes.1747389

Cited By