TR
EN
TÜRKİYE’DE YOL GÜVENLİĞİ PERFORMANSININ ÇOK KRİTERLİ DEĞERLENDİRİLMESİ: BÜTÜNLEŞİK CENTROIDOUS-RAM YAKLAŞIMI
Öz
Yol güvenliği çok sayıda etkene bağlı olup, olası en küçük bir hata dahi ciddi yaralanmalara ve ölümlere neden olabilmektedir. Bu nedenle telafisi mümkün olmayan sonuçlarıyla trafik kazaları hem halk sağlığını hem de ülke ekonomilerini tehdit eden önemli bir sorun hâline gelmiştir. Bu çalışmada, Türkiye’nin 81 ili yol güvenliği açısından Çok Kriterli Karar Verme (ÇKKV) yaklaşımı kullanılarak analiz edilmiştir. Çalışma, Türkiye İstatistik Kurumu verilerine dayanmakta olup dört aşamalı bir yöntem izlenmiştir. İlk aşamada Centroidous yöntemiyle kriter ağırlıkları belirlenmiş; en yüksek ağırlık bir milyon nüfusta trafik kaza sayısı kriterine, en düşük ağırlık ise sürücü belgesi olan kişi sayısı kriterine atanmıştır. İkinci aşamada RAM yöntemi ile iller yol güvenlik performansına göre sıralanmış; İstanbul en yüksek, Muğla ise en düşük performans gösteren iller olarak belirlenmiştir. Üçüncü aşamada, sıralama sonuçlarının kriter ağırlıklarındaki değişimlere duyarlılığını incelemek üzere beş farklı senaryo altında analiz yapılmıştır. Son aşamada ise COPRAS, MABAC, TOPSIS ve WASPAS yöntemleriyle karşılaştırmalı analiz yapılmış; önerilen yöntemin geçerliliği %91’in üzerinde korelasyon değerleriyle ile doğrulanmıştır.
Anahtar Kelimeler
References
- Ahmadpur, M., & Gokasar, I. (2021). Spatial analysis and evaluation of road traffic safety performance indexes across the provinces of Turkey from 2015 to 2019. International Journal of Injury Control and Safety Promotion, 28(3), 309-324. https://doi.org/10.1080/17457300.2021.1925923
- Ahmadpur, M., & Gokasar, I. (2024). Evaluation and comparison of administrative division-level road traffic safety indices of Egypt, England, Turkey, and the United States. Journal of Safety Research, 89, 251-261. https://doi.org/10.1016/j.jsr.2024.04.007
- Alrashdi, I., Ali, A. M., Sallam, K. M., & Abdel-Basset, M. (2025). Intelligent decision support framework for assessment of alternative vehicle technologies in transportation system: A sustainable approach toward environmental remedy. Sustainable Futures, 9(June 2025), 100472. https://doi.org/10.1016/j.sftr.2025.100472
- Amador, L., & Willis, C. J. (2014). Demonstrating a correlation between the maturity of road safety practices and road safety incidents. Traffic Injury Prevention, 15(6), 591-597. https://doi.org/10.1080/15389588.2013.845753
- Arıkan Öztürk, E. (2016). Traffic risk index of cities in Turkey. Pamukkale University Journal of Engineering Sciences, 22(6), 405-412. https://doi.org/10.5505/pajes.2015.93446
- Aydın, U. (2024). Türkiye’deki illerin karayolları trafik risk durumunun entegre IDDWS-EDAS yaklaşımıyla değerlendirilmesi. Trafik ve Ulaşım Araştırmaları Dergisi, 7(2), 120-143. https://doi.org/10.38002/tuad.1351802
- Azık, D., Solmazer, G., Ersan, Ö., Kaçan, B., Fındık, G., Üzümcüoğlu, Y., Özkan, T., Lajunen, T., Öz, B., Pashkevich, A., Pashkevich, M., Danelli-Mylona, V., Georgogianni, D., Berisha Krasniqi, E., Krasniqi, M., Makris, E., Shubenkova, K., & Xheladini, G. (2021). Road users’ evaluations and perceptions of road infrastructure, trip characteristics, and daily trip experiences across countries. Transportation Research Interdisciplinary Perspectives, 11, 100412. https://doi.org/10.1016/j.trip.2021.100412
- Badi, I., Stević, Ž., Radović, D., Ristić, B., Cakić, A., & Sremac, S. (2023). A new methodology for treating problems in the field of traffic safety: case study of Libyan cities. Transport, 38(4), 190-203. https://doi.org/10.3846/transport.2023.20609
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Multiple Criteria Decision Making
Journal Section
Research Article
Authors
Tayfun Öztaş
*
0000-0001-8224-5092
Türkiye
Publication Date
December 3, 2025
Submission Date
July 21, 2025
Acceptance Date
September 17, 2025
Published in Issue
Year 1970 Volume: 28 Number: 4
APA
Öztaş, T. (2025). TÜRKİYE’DE YOL GÜVENLİĞİ PERFORMANSININ ÇOK KRİTERLİ DEĞERLENDİRİLMESİ: BÜTÜNLEŞİK CENTROIDOUS-RAM YAKLAŞIMI. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, 28(4), 1928-1948. https://doi.org/10.17780/ksujes.1747389
Cited By
Bütünleşik Centroidous-RAWEC Yaklaşımı ile Üst-Orta Gelir Grubu Avrupa Ülkelerinin Dijital Gelişme Performanslarının Analizi
Pamukkale Journal of Eurasian Socioeconomic Studies
https://doi.org/10.34232/pjess.1831703