Review

EKOLOJİK DEĞİŞİMLERDE MOLEKÜLER FOSİLLERİN KULLANIMI: MESSİNİYEN TUZLULUK KRİZİ ÖRNEĞİ

Volume: 29 Number: 1 March 3, 2026
EN TR

EKOLOJİK DEĞİŞİMLERDE MOLEKÜLER FOSİLLERİN KULLANIMI: MESSİNİYEN TUZLULUK KRİZİ ÖRNEĞİ

Öz

Messiniyen Tuzluluk krizi (MTK), jeoloji tarihinde son 20 milyon yılda meydana gelmiş en şiddetli ekolojik krizlerinden birisi olarak tanımlanır. İklimsel ve tektonik olayların tetiklediği bu olayın ana sebebi, Atlantik Okyanusu ile Akdeniz’in izolasyonudur. Bağlantının kesilmesi ile su bütçesi kısıtlanmış ve Akdeniz’in su seviyesinde büyük bir düşüş meydana gelmiştir. Aynı zamanda güçlü buharlaşma sebebiyle, Akdeniz’in tabanında karbonat mineralleri ile jips, anhidrit ve halit gibi evaporitik minerallerden oluşan oldukça kalın bir istif çökelmiştir. Sonrasında büyük bir erozyon meydana gelmiş ve ardından acı su (Lago Mare) ile dolmuştur. 1970 yılında, Akdeniz havzasında yürütülen derin deniz sondaj projesi sırasında, deniz tabanının altında evaporitlerin bulunmasıyla birlikte MTK daha ayrıntılı olarak ele alınmaya başlanmıştır. İlgili araştırmalar, son 50 yılda özellikle stratigrafi, manyetostratigrafi, jeofizik, tektonik, sedimantoloji ve paleontoloji çalışmalarıyla yürütülmüştür. Son yıllarda özellikle bu çökellerde, izoprenoidal dialkil gliserol dieterler (DGD'ler) ve izoprenoidal gliserol dialkil gliserol tetraeterler (GDGT'ler) tarafından temsil edilen arkeal moleküler fosillerin bolluğunda keskin bir artışın olduğu ortaya konmuştur. Bu nedenle, ekstremofil (ekstrem çevresel koşullarda yaşayabilen) arkeaların moleküler fosilleri kullanılarak yapılan paleoiklimsel ve paleortamsal çalışmalar MTK ile ilgili önceki çalışmalara eklenmiştir. Bu incelemede de Messiniyen Tuzluluk Krizinin iklimsel ve tuzluluk değişimlerinin araştırılmasında kullanılan biyobelirteçler ele alınmakta ve paleoiklim çalışmalarında kullanımları metodolojik olarak tanıtılmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Supporting Institution

Herhangi bir kurum desteklememektedir

Ethical Statement

Etik beyana gerek yoktur

References

  1. Benson, R. H., Rakic-El Bied, K.& Bonaduce, G. (1991). An important current reversal (influx) in the Rifian Corridor (Morocco) at the Tortonian-Messinian boundary: The end of Tethys Ocean. Paleoceanography, 6(1), 165-192.
  2. Birgel, D., Guido, A., Liu, X., Hinrichs, K. U., Gier, S.& Peckmann, J. (2014). Hypersaline conditions during deposition of the Calcare di Base revealed from archaeal di- and tetraether inventories. Organic Geochemistry, 77, 11-21.
  3. Bryant, D. A., Costas, A. M. G., Maresca, J. A., Chew, A. G. M., Klatt, C. G., Bateson, M. M.& Ward, D. M. (2007). Candidatus Chloracidobacterium thermophilum: an aerobic phototrophic Acidobacterium. Science (New York, N.Y.), 317(5837), 523-526.
  4. Butiseacă, G. A., van der Meer, M. T. J., Kontakiotis, G., Agiadi, K., Thivaiou, D., Besiou, E.& Vasiliev, I. (2022). Multiple crises preceded the Mediterranean Salinity Crisis: Aridification and vegetation changes revealed by biomarkers and stable isotopes. Global and Planetary Change, 217(August).
  5. Butiseacă, G. A., Vasiliev, I., van der Meer, M. T. J., Krijgsman, W., Palcu, D. V., Feurdean, A.& Mulch, A. (2021). Severe late Miocene droughts affected western Eurasia. Global and Planetary Change, 206(September).
  6. Chambell, N.A. (1996). Biology. Fourth Edition. University of California, Riverside. Publisher, Benjamin/Cummings Publishing Company. 1296 s.
  7. Christeleit, E. C., Brandon, M. T.&Zhuang, G. (2015). Evidence for deep-water deposition of abyssal Mediterranean evaporites during the Messinian salinity crisis. Earth and Planetary Science Letters, 427, 226-235.
  8. Clauzon, G., Suc, J.-P., Gautier, F., Berger, A.& Loutre, M.-F. (1996). Alternate interpretation of the Messinian Salinity Crisis: controversy resolved?. Geology, 24, 363-366.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

General Geology

Journal Section

Review

Publication Date

March 3, 2026

Submission Date

August 1, 2025

Acceptance Date

December 10, 2025

Published in Issue

Year 2026 Volume: 29 Number: 1

APA
Doğrul Selver, A., & Darbaş, G. (2026). EKOLOJİK DEĞİŞİMLERDE MOLEKÜLER FOSİLLERİN KULLANIMI: MESSİNİYEN TUZLULUK KRİZİ ÖRNEĞİ. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, 29(1), 499-514. https://doi.org/10.17780/ksujes.1755262