Derleme

EKOLOJİK DEĞİŞİMLERDE MOLEKÜLER FOSİLLERİN KULLANIMI: MESSİNİYEN TUZLULUK KRİZİ ÖRNEĞİ

Cilt: 29 Sayı: 1 3 Mart 2026
PDF İndir
EN TR

EKOLOJİK DEĞİŞİMLERDE MOLEKÜLER FOSİLLERİN KULLANIMI: MESSİNİYEN TUZLULUK KRİZİ ÖRNEĞİ

Öz

Messiniyen Tuzluluk krizi (MTK), jeoloji tarihinde son 20 milyon yılda meydana gelmiş en şiddetli ekolojik krizlerinden birisi olarak tanımlanır. İklimsel ve tektonik olayların tetiklediği bu olayın ana sebebi, Atlantik Okyanusu ile Akdeniz’in izolasyonudur. Bağlantının kesilmesi ile su bütçesi kısıtlanmış ve Akdeniz’in su seviyesinde büyük bir düşüş meydana gelmiştir. Aynı zamanda güçlü buharlaşma sebebiyle, Akdeniz’in tabanında karbonat mineralleri ile jips, anhidrit ve halit gibi evaporitik minerallerden oluşan oldukça kalın bir istif çökelmiştir. Sonrasında büyük bir erozyon meydana gelmiş ve ardından acı su (Lago Mare) ile dolmuştur. 1970 yılında, Akdeniz havzasında yürütülen derin deniz sondaj projesi sırasında, deniz tabanının altında evaporitlerin bulunmasıyla birlikte MTK daha ayrıntılı olarak ele alınmaya başlanmıştır. İlgili araştırmalar, son 50 yılda özellikle stratigrafi, manyetostratigrafi, jeofizik, tektonik, sedimantoloji ve paleontoloji çalışmalarıyla yürütülmüştür. Son yıllarda özellikle bu çökellerde, izoprenoidal dialkil gliserol dieterler (DGD'ler) ve izoprenoidal gliserol dialkil gliserol tetraeterler (GDGT'ler) tarafından temsil edilen arkeal moleküler fosillerin bolluğunda keskin bir artışın olduğu ortaya konmuştur. Bu nedenle, ekstremofil (ekstrem çevresel koşullarda yaşayabilen) arkeaların moleküler fosilleri kullanılarak yapılan paleoiklimsel ve paleortamsal çalışmalar MTK ile ilgili önceki çalışmalara eklenmiştir. Bu incelemede de Messiniyen Tuzluluk Krizinin iklimsel ve tuzluluk değişimlerinin araştırılmasında kullanılan biyobelirteçler ele alınmakta ve paleoiklim çalışmalarında kullanımları metodolojik olarak tanıtılmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Herhangi bir kurum desteklememektedir

Etik Beyan

Etik beyana gerek yoktur

Kaynakça

  1. Benson, R. H., Rakic-El Bied, K.& Bonaduce, G. (1991). An important current reversal (influx) in the Rifian Corridor (Morocco) at the Tortonian-Messinian boundary: The end of Tethys Ocean. Paleoceanography, 6(1), 165-192.
  2. Birgel, D., Guido, A., Liu, X., Hinrichs, K. U., Gier, S.& Peckmann, J. (2014). Hypersaline conditions during deposition of the Calcare di Base revealed from archaeal di- and tetraether inventories. Organic Geochemistry, 77, 11-21.
  3. Bryant, D. A., Costas, A. M. G., Maresca, J. A., Chew, A. G. M., Klatt, C. G., Bateson, M. M.& Ward, D. M. (2007). Candidatus Chloracidobacterium thermophilum: an aerobic phototrophic Acidobacterium. Science (New York, N.Y.), 317(5837), 523-526.
  4. Butiseacă, G. A., van der Meer, M. T. J., Kontakiotis, G., Agiadi, K., Thivaiou, D., Besiou, E.& Vasiliev, I. (2022). Multiple crises preceded the Mediterranean Salinity Crisis: Aridification and vegetation changes revealed by biomarkers and stable isotopes. Global and Planetary Change, 217(August).
  5. Butiseacă, G. A., Vasiliev, I., van der Meer, M. T. J., Krijgsman, W., Palcu, D. V., Feurdean, A.& Mulch, A. (2021). Severe late Miocene droughts affected western Eurasia. Global and Planetary Change, 206(September).
  6. Chambell, N.A. (1996). Biology. Fourth Edition. University of California, Riverside. Publisher, Benjamin/Cummings Publishing Company. 1296 s.
  7. Christeleit, E. C., Brandon, M. T.&Zhuang, G. (2015). Evidence for deep-water deposition of abyssal Mediterranean evaporites during the Messinian salinity crisis. Earth and Planetary Science Letters, 427, 226-235.
  8. Clauzon, G., Suc, J.-P., Gautier, F., Berger, A.& Loutre, M.-F. (1996). Alternate interpretation of the Messinian Salinity Crisis: controversy resolved?. Geology, 24, 363-366.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Genel Jeoloji

Bölüm

Derleme

Yayımlanma Tarihi

3 Mart 2026

Gönderilme Tarihi

1 Ağustos 2025

Kabul Tarihi

10 Aralık 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 29 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Doğrul Selver, A., & Darbaş, G. (2026). EKOLOJİK DEĞİŞİMLERDE MOLEKÜLER FOSİLLERİN KULLANIMI: MESSİNİYEN TUZLULUK KRİZİ ÖRNEĞİ. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, 29(1), 499-514. https://doi.org/10.17780/ksujes.1755262