YEŞİLOVA (BURDUR) OFİYOLİTİNİN KUZEYBATISINDA YER ALAN ULTRAMAFİK-MAFİK KAYAÇLARIN VE İZOLE DAYKLARIN PETROLOJİSİ VE JEOKİMYASI

Burçin Çetrez; Nurdane İlbeyli; Alper Güneş; Mehmet Demirbilek; Yusuf Uras

doi:10.17780/ksujes.1146888

EN TR

YEŞİLOVA (BURDUR) OFİYOLİTİNİN KUZEYBATISINDA YER ALAN ULTRAMAFİK-MAFİK KAYAÇLARIN VE İZOLE DAYKLARIN PETROLOJİSİ VE JEOKİMYASI

Öz

Toros kuşağında Likya napları içerisinde yer alan Yeşilova (Burdur) Ofiyoliti ultramafik tektonitler, ultramafik-mafik kümülatlar, izotropik gabrolar, plajiyogranitler ve bazaltlardan oluşmaktadır. Bu çalışma, Yeşilova Ofiyolitinin, Salda, Düden ve Doğanbaba (KB Yeşilova, Burdur) mevkilerinde yüzeyleyen, ultramafik-mafik kayaçları (ana kayaçlar) ve bu kayaçları kesen izole dayklar ile ilgilidir. Bu araştırmada, kayaçların petrografik, jeokimyasal ve petrolojik özellikleri belirlenmeye çalışılmıştır. Yapılan petrografik incelemeler sonucunda ana kayaçlar serpantinit ve gabro, izole dayklar ise diyabaz bileşimine sahiptir. Ana kayaçlarda ve izole dayklarda serpantinleşme, uralitleşme, kloritleşme, sossoritleşme, epidotlaşma ve serisitleşme gibi alterasyon türleri gözlenmiştir. Ana kayaçlarda elek/ağ dokusu, izole dayklarda ise ofitik/subofitik ve intersertal dokular gözlemlenmiştir. Ti/Y - Nb/ Y diyagramına göre Yeşilova örnekleri toleyitik ve alkalen özelliktedir. Örümcek diyagramlarda, ana kayaçlar ve izole dayklarda LIL (ör: Rb, Ba, K, Sr, Eu) elementlerinde zenginleşme ve HFS elementlerinde (ör: Ta, Nb) ise tüketilme gözlenmektedir. Kondrit-normalize REE diyagramlarına göre ana kayaçlarda ve izole dayklarda LRE elementlerinde tüketilme ve HRE elementlerinde ise yataya yakın bir dağılıma sahip olup; N-MORB trendine benzerlik göstermektedir. Jeokimyasal değerlendirmeler sonucunda ise inceleme konusu olan kayaçlar için dalma-batma zonundaki (SSZ) yay ile ilişkili bir magmadan türediği söylenebilir.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Akdeniz Üniversitesi Bilimsel Araştırmalar Koordinasyon Birimi

Proje Numarası

FYL-2019-4877

Teşekkür

Bu çalışma Akdeniz Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinatörlüğü tarafından FYL-2019-4877 nolu proje ile desteklenmiştir.

Kaynakça

Bağcı, U., Parlak, O., & Höck, V. (2010). Tectonic significance of the geochemistry and petrology of the Tekirova (Antalya) ophiolite, Southern Turkey. In Proc. 10th International Multidisciplinary Scientific GeoConference (SGEM), Varna, Bulgaria (pp. 157-164).
Bağcı, U., & Parlak, O. (2009). Petrology of the Tekirova (Antalya) ophiolite (Southern Turkey): evidence for diverse magma generations and their tectonic implications during Neotethyan-subduction. International Journal of Earth Sciences, 98, 387-405. https://doi.org/10.1007/s00531-007-0242-7
Beyarslan, M., & Bingöl, A.F. (2000). Petrology of a supra-subduction zone ophiolite (Elazığ, Turkey). Canadian Journal Earth Sciences, 37, 1411-1424. https://doi.org/10.31202/ecjse.993333
Boynton, W.V. (1984). Geochemistry of the Rare Earth Elements: Meteorite Studies. In Henderson, P. (Ed.), Rare Earth Element Geochemistry. Elsevier, Amsterdam (pp. 63-114)
Çelik, Ö.F. (2008). Detailed geochemistry and K-Ar geochronology of the metamorphic sole rocks and their mafic dykes from the Mersin Ophiolite, Southern Turkey. Turkish Journal of Earth Sciences, 17, 685-708.
Çelik, Ö.F., & Chiaradia, M. (2008). Geochemical and petrological aspects of dyke intrusions in the Lycian Ophiolites (SW Turkey): a case study for the dyke emplacement along the Tauride Belt Ophiolites. International Journal of Earth Sciences, 97, 1151-1164. https://doi.org/10.1007/s00531-007-0204-0
Çelik, Ö.F. (2007). Metamorphic sole rocks and their mafic dykes in the Eastern Tauride Belt ophiolites (Southern Turkey): implications for OIB type magma generation following slab break-off. Geological Magazine, 144, 849-866. https://doi.org/10.1007/s00531-007-0204-0
Çelik, Ö.F., & Delaloye, M. (2003). Origin of metamorphic soles and their post-kinematic mafic dyke swarms in the Antalya and Lycian ophiolites, SW Turkey. Geological Journal, 38, 235-256. https://doi.org/10.1002/gj.954

Çetrez, B. (2022). Yeşilova (Burdur) ofiyolitinde yer alan izole daykların jeokimyası ve petrojenezi. Yüksek Lisans Tezi. Akdeniz Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Jeoloji Mühendisliği Anabilim Dalı, Antalya 98s.
Dilek, Y., & Flower, M.F.J. (2003). Arc-trench rollback and forearc accretion: 2. A model template for ophiolites in Albania, Cyprus, and Oman. In Dilek, Y. & Robinson, P.T., (Eds.), Ophiolites in Earth History. Geological Society London Special Publication 218, 43-68. https://doi.org/10.1144/GSL.SP.2003.218.01.04
Dilek, Y., Thy, P., & Hacker, B.R. (1999). Structure and petrology of Tauride Ophiolites and mafic dyke intrusions (Turkey): implications for the Neotethyan Ocean. Geological Society of America Bulletin, 111, 1192-1216. https://doi.org/10.1130/0016-7606(1999)111<1192:SAPOTO>2.3.CO;2
Ersoy, S. (1990). Batı Toros (Likya) Naplarının Yapısal Ögelerinin ve Evriminin Analizi. Jeoloji Mühendisliği, 37, 5-16.
Güneş, A., İlbeyli, N., Rasimgil, S., & Demirbilek, M. (2021). Petrological and geochemical characteristics of the diabase and metasomatised dikes from the Tekirova ophiolite (SW Anatolia, Turkey): Tectonomagmatic evolution of the southern Neotethys. Geochemistry, 81, 125767. https://doi.org/10.1016/j.chemer.2021.125767
Jenner, G.A., Dunning, G.R., Malpas, J., Brown, M., & Brace, T. (1991). Bay of Islands and Little Port complexes, revisited: age, geochemical and isotopic evidence confirm suprasubduction-zone origin. Canadian Journal of Earth Sciences, 28(10), 35-52. https://doi.org/10.1139/e91-146
Juteau, T. (1980). Ophiolites of Turkey. Ofioliti 2, 199-235.
Irvine, T.N., & Baragar, W.R.A. (1971). A guide to the chemical classification of the common volcanic rocks. Canadian Journal of Earth Sciences, 8, 523-548. http://doi.org/10.1139/e71-055
Karaman, T. (1987). Yeşilova-Tefenni (Burdur) Batısında Kalan Alanın Jeolojisi ve Petrografisi, Yüksek Lisans Tezi, Selçuk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Konya.
Kavak, K.S., Parlak, O., & Temiz, H. (2017). Geochemical characteristics of ophiolitic rocks from the southern margin of the Sivas basin and their implications for the Inner Tauride Ocean, Central-Eastern Turkey. Geodinamica Acta, 29(1), 160-180. https://doi.org/10.1080/09853111.2017.1359773
Middlemost, E.A.K. (1994). Naming materials in the magma/igneous rock system. Earth-Science Reviews, 37, 215-224. https://doi.org/10.1016/0012-8252(94)90029-9
Moores, E.M., Kellogg, H., Yıldırım, D. (2000). Tethyan ophiolites, mantle convection, and tectonic “historical contingency”: A resolution of the “ophiolite conundrum”. Geological Society of America, 349, 3-12. https://doi.org/10.1130/0-8137-2349-3.3
Parlak, O. (2016). The Tauride ophiolites of Anatolia (Turkey): a review. Journal of Earth Science, 27 (6), 901-934. https://doi.org/10.1007/s12583-016-0679-3
Parlak, O., Yılmaz, H., & Boztuğ, D. (2006). Origin and tectonic significance of the metamorphic sole and isolated dykes of the Divriği Ophiolite (Sivas, Turkey): evidence for slab break-off prior to ophiolite emplacement. Turkish Journal of Earth Sciences, 15, 25-45.
Parlak, O., Höck, V., Kozlu, H., & Delaloye, M. (2004). Oceanic crust generation in an island arc tectonic setting, SE Anatolian Orogenic Belt (Turkey). Geological Magazine, 141, 583-603. https://doi.org/10.1017/S0016756804009458
Parlak, O., Höck, V., & Delaloye, M. (2002). The supra-subduction Pozantı-Karsantı ophiolite, southern Turkey: evidence for high pressure crystal fractionation of ultramafic cumulates. Lithos, 65, 205-224. https://doi.org/10.1016/S0024-4937(02)00166-4
Parlak, O. (2000). Geochemistry and significance of mafic dyke swarms in the Pozantı- Karsantı ophiolite (Southern Turkey). Turkish Journal of Earth Sciences, 9, 29-38.
Parlak, O., & Delaloye, M. (1996). Geochemistry and timing of post-metamorphic dike emplacement in the Mersin ophiolite (southern Turkey): new age constraints from 40Ar/39Ar geochronology. Terra Nova, 8, 585-592. https://doi.org/10.1111/j.1365-3121.1996.tb00788.x
Parlak, O., Delaloye, M., & Bingöl, E. (1995). Origin of sub-ophiolitic metamorphic rocks beneath the Mersin ophiolite, southern Turkey. Ofioliti, 20, 97-110.
Pearce, J.A. (2014). Immobile element fingerprinting of ophiolites. Elements, 10 (2), 101-108. https://doi.org/10.2113/gselements.10.2.101
Pearce, J.A., Lippard, S.J., & Roberts, S. (1984). Characteristics and Tectonic Significance of Supra-subduction Zone Ophiolites. In Kokelaar, B.P., & Howells, M.F. (Eds.), Marginal Basin Geology. Geological Society of London Special Publication, 16, 77-89. https://doi.org/10.1144/GSL.SP.1984.016.01.06
Pearce, J.A. (1982). Trace Element Characteristics of Lavas from Destructive Plate Boundaries. In Thorpe, J.S. (Ed.), Andesites (pp.525-548). New York: John Wiley.
Robertson, A.H.F., Parlak, O., & Metin, Y. (2013). Late Palaeozoic-Cenozoic tectonic development of carbonate platform, margin and oceanic units in the Eastern Taurides, Turkey. In Robertson, A.H.F., Parlak, O., & Ünlügenç, U.C. (Eds.), Geological Development of Anatolia and the Easternmost Mediterranean Region. Geological Society London Special Publication, 372, (pp. 167-218)
Robertson, A.H.F. (2004). Development of concepts concerning the genesis and emplacement of Tethyan ophiolites in the eastern Mediterranean and Oman regions. Earth-Science Reviews, 66, 331-387. https://doi.org/ 10.1016/j.earscirev.2004.01.005
Robertson, A.H.F. (2002). Overview of the genesis and emplacement of Mesozoic ophiolites in the Eastern Mediterranean Tethyan region. Lithos, 65, 1-67. https://doi.org/10.1016/S0024-4937(02)00160-3
Shervais, J.W., (2022). The petrogenesis of modern and ophiolitic lavas reconsidered: Ti-V and Nb-Th. Geoscience Frontiers, 13(2), 101319. https://doi.org/10.1016/j.gsf.2021.101319
Shervais, J.W., Reagan, M.K., Godard, M., Prytulak, J., Ryan, J.G., Pearce, J.A., Almeev, R.A., Li, H., Haugen, E., Chapman, T., Kurz, W., Nelson, W.R., Heaton, D., Kirchenbaur, M., Shimizu, K., Sakuyama, T., Vetter, S.K., Li, Y., & Whattam, S. (2021). Magmatic Response to Subduction Initiation, Part II: Boninites and related rocks of the Izu-Bonin Arc from IODP Expedition 352. Geochemistry, Geophysics, Geosystems, 22, e2020GC009093. https://doi.org/10.1029/2020GC009093
Sun, S., & McDonough, W.F. (1989). Chemical and isotopic systematics of oceanic basalts: implications for mantle composition and processes. In Saunders, A.D., & Norry, M.J. (Eds.), Magmatism in the Ocean Basins. Geological Society London Special Publication, 42, (pp. 313-345).
Şengör, A.M.C., & Yılmaz, Y. (1981). Tethyan evolution of Turkey: a plate tectonic approach. Tectonophysics, 75, 181-241.
Whitechurch, H., Juteau, T., & Montigny, R. (1984). Role of the Eastern Mediterranean ophiolites (Turkey, Syria, Cyprus) in the history of the Neo-Tethys. In Dixon, J.E., & Robertson, A.H.F. (Eds.), The Geological Evolution of the Eastern Mediterranean. Geological Society London Special Publication, 17, (pp. 301-319)

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Yer Bilimleri ve Jeoloji Mühendisliği (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Burçin Çetrez
0000-0001-6494-6709
Türkiye

Nurdane İlbeyli ^*
0000-0002-0557-8771
Türkiye

Alper Güneş
0000-0002-6711-266X
Türkiye

Mehmet Demirbilek
0000-0003-2749-5560
Türkiye

Yusuf Uras
0000-0001-5561-3275
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

13 Aralık 2022

Gönderilme Tarihi

22 Temmuz 2022

Kabul Tarihi

20 Ekim 2022

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2022 Cilt: 25 Sayı: Özel Sayı

DOI

https://doi.org/10.17780/ksujes.1146888

IZ

https://izlik.org/JA49PX48EW

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Çetrez, B., İlbeyli, N., Güneş, A., Demirbilek, M., & Uras, Y. (2022). YEŞİLOVA (BURDUR) OFİYOLİTİNİN KUZEYBATISINDA YER ALAN ULTRAMAFİK-MAFİK KAYAÇLARIN VE İZOLE DAYKLARIN PETROLOJİSİ VE JEOKİMYASI. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, 25(Özel Sayı), 1-18. https://doi.org/10.17780/ksujes.1146888

YEŞİLOVA (BURDUR) OFİYOLİTİNİN KUZEYBATISINDA YER ALAN ULTRAMAFİK-MAFİK KAYAÇLARIN VE İZOLE DAYKLARIN PETROLOJİSİ VE JEOKİMYASI

PETROLOGY AND GEOCHEMISTRY OF ULTRAMAFIC-MAFIC ROCKS AND ISOLATED DIKES IN THE NORTHWEST OF YEŞİLOVA (BURDUR) OPHIOLITE

Abstract

YEŞİLOVA (BURDUR) OFİYOLİTİNİN KUZEYBATISINDA YER ALAN ULTRAMAFİK-MAFİK KAYAÇLARIN VE İZOLE DAYKLARIN PETROLOJİSİ VE JEOKİMYASI

Öz

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Proje Numarası

Teşekkür

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster