YER FISTIĞI TAHİNİ KULLANIMININ HELVANIN MİNERAL İÇERİĞİ ÜZERİNE ETKİSİ

Halva is a traditional Turkish dessert with origins in the Seljuk and Ottoman periods. Made from tahini, sugar, soapwort extract, and various additives, it is widely consumed in the Middle East and Mediterranean, particularly in Turkiye. Often enjoyed for breakfast and special occasions, tahini halva can be enriched with ingredients like cocoa, pistachios, and hazelnuts. This study produced halva using different ratios of peanut tahini (50% and 100%), with sesame tahini as the control and analyzed the mineral content of the samples. The halvas were prepared by mixing tahini with other components and kneading until the desired consistency was achieved. Mineral content was analyzed using atomic absorption spectrometry to measure macro-minerals (Ca, K, Na, Mg, P) and micro-minerals (Fe, Zn, Mn). Results indicated that halva made with sesame tahini had higher levels of calcium, sodium, magnesium, phosphor, and zinc. In contrast, halva made with peanut tahini contained higher levels of potassium, iron, and manganese. Thus, the study concluded that the ratio of peanut tahini significantly affects the mineral content of halva.

Helva, Selçuklu ve Osmanlı dönemlerine dayanan geleneksel bir Türk tatlısıdır. Tahin, şeker, çöven otu ekstresi ve çeşitli katkı maddelerinden yapılır ve özellikle Türkiye’de Orta Doğu ve Akdeniz ülkelerinde yaygın olarak tüketilmektedir. Genellikle kahvaltılarda ve özel günlerde tercih edilen tahin helvası, kakao, fıstık ve fındık gibi malzemelerle zenginleştirilebilir. Bu çalışmada, %50 ve %100 oranlarında yer fıstığı tahini kullanılarak helva üretilmiş, kontrol olarak susam tahini kullanılmış ve örneklerin mineral içeriği analiz edilmiştir. Helvalar, tahini diğer bileşenlerle karıştırarak ve istenen kıvama gelene kadar yoğurarak hazırlanmıştır. Mineral içeriği, makro mineraller (Ca, K, Na, Mg, P) ve mikro mineraller (Fe, Zn, Mn) ölçmek için atomik absorpsiyon spektrometresi kullanılarak analiz edilmiştir. Sonuçlar, susam tahini ile yapılan helvanın daha yüksek kalsiyum, sodyum, magnezyum, fosfor ve çinko seviyelerine sahip olduğunu göstermiştir. Buna karşılık, yer fıstığı tahini ile yapılan helvanın daha yüksek potasyum, demir ve manganez seviyeleri içerdiği belirlenmiştir. Böylece, çalışmada yer fıstığı tahininin oranının helvanın mineral içeriğini önemli ölçüde etkilediği sonucuna varmıştır.