Teknolojik gelişmeler ve nüfus artışı, çevresel bozulmayı ve iklim değişikliğini hızlandırarak enerji talebini önemli ölçüde artırdı. Bu durum, yenilenebilir enerjiye yönelimi zorunlu kılmaktadır. Rüzgâr enerjisi, düşük karbon ayak izi ve sürdürülebilirliği ile önemli bir alternatif olarak öne çıkmaktadır. Bu bağlamda, rüzgâr enerjisi potansiyelinin optimal kullanımı için uygun alanların belirlenmesi kritik önem taşımaktadır. Bu çalışma, Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) tabanlı Analitik Hiyerarşi Süreci (AHP) yöntemi ile Türkiye'nin Ağrı ilinde rüzgâr enerjisi santrali (RES) için en uygun alanları belirlemeyi amaçlamaktadır. Rüzgâr hızı, arazi örtüsü, enerji iletim hatlarına uzaklık, eğim, yol ağına yakınlık, kentsel alanlara mesafe, trafo merkezlerine uzaklık, korunan alanlara mesafe, fay hatları ve heyelan bölgelerine uzaklık olmak üzere on farklı kriter değerlendirilmiştir. AHP ile belirlenen kriter ağırlıkları doğrultusunda uygunluk haritası oluşturulmuş ve sonuçların güvenilirliğini test etmek amacıyla duyarlılık analizi yapılmıştır. Bulgular, çalışma alanının %66,3’ünün RES için uygun olmadığını, %33,7’sinin ise farklı uygunluk seviyelerine sahip olduğunu göstermektedir. Özellikle Taşlıçay ilçesi en yüksek uygunluk kategorisinde öne çıkmıştır. Mevcut RES alanları ile karşılaştırıldığında, bazı santrallerin jeolojik riskler nedeniyle düşük uygunluk gösteren alanlarda konumlandığı belirlenmiştir. Bu çalışma, CBS-AHP yönteminin sürdürülebilir enerji planlamasındaki etkinliğini vurgulayarak, karar vericilere bilimsel bir çerçeve sunmaktadır. Gelecekteki çalışmalarda farklı ÇKKV yöntemlerinin karşılaştırmalı analizi ve daha detaylı jeoteknik değerlendirmelerin entegrasyonu önerilmektedir.
analitik hiyerarşi süreci arazi uygunluk değerlendirmesi sürdürülebilir enerji planlaması
Technological advancements and population growth have significantly increased energy demand, accelerating environmental degradation and climate change. This necessitates a transition to renewable energy, with wind energy emerging as a key alternative due to its sustainability and low carbon footprint. Identifying optimal locations for wind farms is therefore crucial. This study employs a Geographic Information System (GIS)-based Analytical Hierarchy Process (AHP) to determine suitable wind energy sites in Ağrı, Turkey. Ten criteria were analyzed, including wind speed, land cover, slope, proximity to infrastructure, urban areas, fault lines, and environmentally sensitive zones. A suitability map was generated based on AHP-derived weights, and a sensitivity analysis was conducted to validate the results. Findings indicate that 66.3% of the area is unsuitable, while 33.7% exhibits varying suitability levels, with Taşlıçay district as the most favorable site. A comparison with existing wind farms highlights installations in geologically high-risk zones. The study demonstrates the GIS-AHP approach’s effectiveness in sustainable energy planning and provides a scientific basis for decision-making. Future research should focus on integrating alternative multi-criteria decision-making methods and incorporate detailed geotechnical assessments.
analytical hierarchy process land suitability assessment sustainable energy planning
| Birincil Dil | Türkçe |
|---|---|
| Konular | Elektrik Enerjisi Üretimi (Yenilenebilir Kaynaklar Dahil, Fotovoltaikler Hariç), Rüzgar, Çok Ölçütlü Karar Verme |
| Bölüm | Araştırma Makalesi |
| Yazarlar | |
| Gönderilme Tarihi | 16 Mart 2025 |
| Kabul Tarihi | 23 Aralık 2025 |
| Yayımlanma Tarihi | 3 Mart 2026 |
| DOI | https://doi.org/10.17780/ksujes.1658900 |
| IZ | https://izlik.org/JA76XH53MZ |
| Yayımlandığı Sayı | Yıl 2026 Cilt: 29 Sayı: 1 |