İPLİK KOMPOZİSYONUNDAKİ YÜN LİFİ ORANININ AKRİLİK İPLİK ÖZELLİKLERİ ÜZERİNE ETKİLERİ

Ferhan Gebes; İlter Sevilen; Kenan Yıldırım

doi:10.17780/ksujes.1664577

TR EN

İPLİK KOMPOZİSYONUNDAKİ YÜN LİFİ ORANININ AKRİLİK İPLİK ÖZELLİKLERİ ÜZERİNE ETKİLERİ

Öz

Akrilik el örgü iplikleri, kumaşa dönüştürüldüğünde kullanım sırasında statik elektriklenme ve boncuklanma sorunları gösterebilmekte ve bu durum müşteri memnuniyetini olumsuz etkilemektedir. Bu problemleri azaltmak için ipliklere antistatik kimyasallar ve uzun elyaf kullanımı önerilmiş olsa da, kimyasal işlemler çevreye zarar vermekte ve yıkama ile etkisini kaybetmektedir. Bu çalışmada, yün lifinin akriliğe kıyasla daha düşük statik elektriklenme özelliğinden yararlanarak, yün-akrilik karışım iplikler alternatif bir çözüm olarak değerlendirilmiştir. Yün lifinin yüksek maliyeti dikkate alınarak, kabul edilebilir statik performansı sağlayacak optimum karışım oranı araştırılmıştır. Yün lifinin daha düşük mukavemeti nedeniyle, boncukların kumaş yüzeyinden daha kolay ayrılması ve boncuklanma davranışının iyileşmesi öngörülmüştür. Akrilik ve yün lifleri boyanmış, çekim prosesinde farklı oranlarda karıştırılmış ve dört pasajlı çekim ile homojenlik sağlanmıştır. Karışımlar, büküm miktarı, doğrusal yoğunluğu ve büküm yönü sabit tutularak ring yarı kamgarn eğirme tekniğiyle ipliğe dönüştürülmüştür. İplik ve kumaşlarda kopma mukavemeti, iplik-metal sürtünme katsayısı, statik elektriklenme, tuşe ve boncuklanma özellikleri değerlendirilmiştir. Sonuçlar, yün oranının artmasının kopma mukavemetini ve uzamayı azalttığını, tuşeyi olumsuz etkilediğini; iplik-metal sürtünme katsayısı ve yüzeysel statik direnci ise artırdığını göstermiştir. Boncuklanmada belirgin bir değişim gözlenmemiştir.

Anahtar Kelimeler

EFFECTS OF WOOL FIBER RATIO IN YARN COMPOSITION ON THE PROPERTIES OF ACRYLIC YARN

Abstract

Acrylic hand-knitting yarns can exhibit static electrification and pilling problems when converted into fabric, negatively affecting customer satisfaction. Although antistatic chemicals and using long fibers have been proposed to reduce these problems, chemical treatments harm the environment and lose their effectiveness after washing. In this study, wool-acrylic blended yarns were evaluated as an alternative solution by utilizing the lower static electrification of wool fibers compared to acrylic. Considering the high cost of wool fibers, the optimum blend ratio providing acceptable static performance was investigated. Due to the lower strength of wool fibers, it was also anticipated that pills would detach more easily from the fabric surface, improving pilling behavior. Acrylic and wool fibers were dyed, blended in different ratios during the drawing process, and homogenized through four-pass drawing. The blends were spun into yarn using the ring semi-worsted spinning technique, with twist count, linear density, and twist direction kept constant. Tensile strength, yarn-metal friction coefficient, static electrification, handle, and pilling properties were evaluated. The results showed that increasing wool content reduced breaking strength and strain and negatively affected handle, while yarn-metal friction coefficient and surface static resistance increased. No significant change was observed in pilling.

Keywords

Etik Beyan

herhangi bir dergiye gönderilmemiştir

Kaynakça

Babaoğul, M., Şener, A., & Öztop, H. (2010). Tekstil lifleri: Temel özellikleri, kullanım ve bakım (s. 111-145, 209; s. 235-240). [Kitap bölümleri: Yün; Akrilik ve Modakrilik lifler].
Bahtiyari, İ., Akça, C., & Duran, K. (2008). Yün lifinin yeni kullanım olanakları. Tekstil ve Konfeksiyon, 18(1), 4-8. Başer, İ. (1992). Elyaf bilgisi (s. 173). İstanbul: Marmara Üniversitesi, Teknik Eğitim Fakültesi.
Bozdoğan, F., Karacan, İ., & Tiyek, İ. (2004). Characterisation of structure and properties of a selection of polyacrylonitrile (PAN) based acrylic fibers produced in Turkey. İzmir: Ege Üniversitesi Tekstil ve Konfeksiyon Araştırma ve Uygulama Merkezi Yayınları.
Brand, R. H., & Bohmfalk, B. M. (1967). A mathematical model of pilling mechanisms. Textile Research Journal. 37(6), 467-476. https://doi.org/10.1177/004051756703700605
Candan, C. (2000). Yünlü örme kumaşlarda boncuklanmaya tesir eden faktörler. Türk Mühendislik ve Çevre Bilimleri Dergisi, 24(1), 37-46.
Conti, W., & Tassinari, E. (1974). A simplified kinetic model for the mechanism of pilling. The Journal of the Textile Institute, 65(3), 119–125. https://doi.org/10.1080/00405007408630358
Çolak, S. S. (2020). Kesikli akrilik lif ve karışımlı ipliklerin üretim parametrelerinin iplik ve kumaş özelliklerine etkisi. Yüksek Lisans Tezi. Bursa Uludağ Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Tekstil Mühendisliği Anabilim Dalı, Bursa 176s.
Dalgıç, D. (2009). High–bulk ve relax akrilik iplikler ile yün karışımlı ipliklerin kumaş performansları. Yüksek Lisans Tezi. Afyon Kocatepe Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Tekstil Mühendisliği Anabilim Dalı, Afyon 91s.

Dayıoğlu, H., & Karakaş, H. (2007). Elyaf bilgisi (s. 185). İstanbul: Ajans Plaza.
Duran, K., Namlıgöz, E.S., & Özdemir, D. (2006). Yünün ağartılmasındaki güncel gelişmeler. Tekstil ve Konfeksiyon, 4, 262-267.
Göksel, F., Ogan, N., Köstem, A. M., Yıldırım, K., & Güçer, Ş. (2002). Kumaş kalitesi ile ilgili performans testleri: Boncuklanma ve yüzey değişimi. Kimya Teknolojileri, 5(1), 64-71.
Houtz, R. C. (1950). "Orlon" acrylic fiber: Chemistry and properties. Textile Research Journal, 20(11), 786-801. https://doi.org/10.1177/004051755002001107
Houtz, R. C. (1942). Acrylonitrile Polymer Solutions. Du Pont, 2, 404, 414, 714, 717, 720.
Işıktaş, H. (2009). Geri kazanılan yünlerden elde edilen kumaşların ıslak haldeki konfor özellikleri üzerine bir araştırma. Yüksek Lisans Tezi. Ege Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Tekstil Mühendisliği Anabilim Dalı, İzmir 113s.
Johnson, N. A. G., Wood, E. J., Ingham, P. E., McNeil, S. J., & McFarlane, I. D. (2003). Wool as a technical fiber. The Journal of The Textile Institute, 94(3), 26-40. https://doi.org/10.1080/00405000308630626
Kaveloğlu, S. (2010). Yün-akrilik ve yün-polyamid karışımı oranlarının, iplik mekanik özellikleri, halı ipliği kalite değerleri ve eğirme işlenebilirliği üzerine etkilerinin araştırılması. Yüksek Lisans Tezi. Ömer Halis Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Tekstil Mühendisliği Anabilim Dalı, Niğde 93s.
Lukens, R. P. (1960). Polymers: Fibers and textiles, a compendium, (pp. 1-45; 505-536).
Mark, H. F. (n.d.). Acrylic fibers. Encyclopedia of polymer science and technology. (3rd ed.) (Vol 1, pp. 135-136), (Vol 9, pp. 1-35), (Vol 10, pp. 616-617). Wool. (3rd ed.) (Vol 12, pp. 546-580).
Moncrieff, R. W. (1975). Man-made fibers.
Moureau, C. (1893). Annals of Chemistry and Physics, 2(7), 186.
Needles, H. L. (1981). Dyes and Finishes. Hanbook of Textile Fibers.
Park, M. J. (2005). Blending effect on the mechanical and hand propeties of wool/acrylic blend knits. The International Journal of Costume Culture, 8(1), 23-31.
Pierlot, T. (n.d.). Lighterweight wool structure and properties presentation. Austrilan Wool Textile Training Centre (AWTTC). Commonwealth Scientific and Industrial Research Organisation (CSIRO).
Quora. (n.d.). Why does wool conduct more static electricity than other fabrics? https://www.quora.comWhy-does-wool-condcut-more-static-electricity-than-other-fabrics Accessed 21.08.2024.
Rein, H. (1948). Polyacrylnitril-Fasern Eine Neue Gruppe Von Synthethischen Fasern. Angewandte Chemie, 60, 159.
Rein, H. (1942). DPA 72, 024 IVC/39b, I. G. Farbenindustrie.
Rein, H. (1938). Manufacture of Shaped Articles of Polymeric Acrylic Acid Nitrile. I. G. Farbenindustrie. 2, 117, 140, 210, 921.
Reischl, U., & Mijovic, B. (2021). Assessment of electrostatic potential resulting from friction between fabric samples made of natural and synthetic fibers. In Textile Bioengineering and Informatics Symposium Proceedings 2021: 14th Textile Bioengineering and Informatics Symposium (TBIS 2021) (pp. 340-344).
Sülar, V. (2005). Kumaş tutumunun ölçülebilir kumaş özelliklerinden tahminlenmesi üzerine bir araştırma. Doktora Tezi. Dokuz Eylül Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Tekstil Mühendisliği Anabilim Dalı, İzmir.
Süpüren Mengüç, G. (2016). A research on yarn and fabric characteristics of acrylic/wool/angora blends. Journal of Textile and Apparel, 26(1), 40-47.
Tiyek, İ., & Bozdoğan, F. (2005). Akrilik lif üretiminde koagülasyon banyosunun önemi. Pamukkale University Journal of Engineering Sciences, 11(3), 319-323.
Türk, M. (2019). Yün ve meta-aramid ipliklerinden oluşan dokuma kumaşların özelliklerinin incelenmesi. Yüksek Lisans Tezi. Bursa Uludağ Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Tekstil Mühendisliği Anabilim Dalı, Bursa 129s.
Ukponmwan, J. O., Mukhopadhyay, A., & Chatterjee, K. N. (1998). Pilling. Textile Progress, 28(3), 1-44. Manchaster, UK. https://doi.org/10.1080/00405169808688874
U. S. Federal Trade Commission. (1960). Rules and Regulations Under the Textiles Fiber Products Identification Act., pp. 4.
Yavaşcaoğlu, A. (2018). Akrilik karışımlı ipliklerden dokunmuş kumaş özelliklerinin araştırılması. Doktora Tezi. Bursa Uludağ Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Tekstil Mühendisliği Anabilim Dalı, Bursa 226s.
Yıldırım, K., & Usul, S. (2022). U.S. Patent No. G01N 25/20, TR 2018 12422, US 11,988,623B2, A quantitative analysis method for fiber compositions. (22.08.2022).
Yıldırım, K. (1995). Pamuklu RL-single jersey yuvarlak örme kumaşların fiziksel ve mekaniksel özelliklerinin incelenmesi. Yüksek Lisans Tezi. Bursa Uludağ Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Tekstil Mühendisliği Anabilim Dalı, Bursa 228s. Yüce, İ. (2010). Poliester/yün iplik karışımlarının boyanması. Yüksek Lisans Tezi. Marmara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Tekstil Mühendisliği Anabilim Dalı, İstanbul 119s. Zhao, J. (2003). Study of the effect of rubbing materials on the tribo-electrification of textile materials. Master of Science. University of Manitoba Faculty of Graduate Studies Department of Clothing and Textiles, Manitoba 84pp.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

İplik Teknolojisi , Lif Teknolojisi , Tekstil Bilimi , Tekstil Teknolojisi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Ferhan Gebes ^*
0000-0002-0027-2722
Türkiye

İlter Sevilen
0009-0003-3819-3995
Türkiye

Kenan Yıldırım
0000-0002-1640-6035
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

3 Mart 2026

Gönderilme Tarihi

24 Mart 2025

Kabul Tarihi

15 Aralık 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 29 Sayı: 1

DOI

https://doi.org/10.17780/ksujes.1664577

IZ

https://izlik.org/JA46MZ45NH

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Gebes, F., Sevilen, İ., & Yıldırım, K. (2026). İPLİK KOMPOZİSYONUNDAKİ YÜN LİFİ ORANININ AKRİLİK İPLİK ÖZELLİKLERİ ÜZERİNE ETKİLERİ. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, 29(1), 35-49. https://doi.org/10.17780/ksujes.1664577