TARİHSEL VE ALETSEL DÖNEM (1900-1940) DEPREM KAYITLARININ GÜVENİLİRLİĞİ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME: 1940 DEVELİ (KAYSERİ) DEPREMİ ÖRNEĞİ

Deprem tehlikesinin ve riskinin modellenebilmesi, deprem parametrelerinin doğru bir şekilde belirlenebilmesiyle başlayan ve istatistiksel hesaplamalara dayalı olasılık tahminlerle son bulan bir sürecin sonucudur. Bu sürecin güvenilirliği, temel veri kaynakları olan deprem kataloglarının nitelik ve nicelik bakımından birbirleriyle uyumlu olmalarıyla yakından ilgilidir. Ancak, aletsel sismoloji çalışmalarının yeterli seviyeye ulaşamadığı erken dönem kataloglarında, aynı depremin farklı parametrelerle karakterize edildiği görülebilmektedir. Literatürde, büyüklük (M) değeri ölçek türü belirtilmeksizin 5.1≤M≤6.7 aralığında değişen 1940 Develi (Kayseri) Depremi, bu durumun tipik bir örneğidir. Bu çalışmada, söz konusu depremle ilgili olarak, uluslararası literatürde kabul gören araştırmacılar tarafından hazırlanan deprem katalogları, ulusal/uluslararası sismoloji ve afet merkezlerinin kayıtları ile basın arşivi incelenmiş; bu kaynaklarda yer alan farklı ve çelişkili değerlendirmeler analiz edilmiştir. Yapılan incelemeler sonucunda, 1940’ın Mart ayının ortasına kadar sismik hareketliliğinin devam ettiği Develi (Kayseri) ve çevresinde, bu depremlere ait deprem parametrelerinin tanımlanmadığı; ayrıca bu depremler dışında da eksik ve/veya hatalı deprem kayıtlarının bulunduğu belirlenmiştir. Bu doğrultuda, Develi (Kayseri) ve çevresinin depremselliğinin tanımlanmasına katkı sağlayacak tarihsel ve aletsel dönem (1900-1940) deprem katalogları oluşturulmuştur. Sonuç olarak, bu çalışma, 1940 Develi (Kayseri) Depremi ve sonrasında görülen sismik hareketlilik ile ilgili güncel bir değerlendirme sunarken deprem kataloglarının özellikle erken dönemde meydana gelen depremler özelinde gözden geçirilmesi gerekliliğini göstermektedir.

The modeling of earthquake hazard and risk is the outcome of a process that begins with the accurate determination of earthquake parameters and concludes with probabilistic estimations based on statistical calculations. The reliability of this process is closely related to the qualitative and quantitative consistency among the earthquake catalogs, which constitute the primary data sources. However, in early-period catalogs, where instrumental seismology studies had not yet reached a sufficient level, it can be observed that the same earthquake was characterized by different parameters. In the literature, the 1940 Develi (Kayseri) Earthquake, for which the magnitude (M) value varies between 5.1≤ M≤6.7 without specifying the scale type, represents a typical example of this situation. In this study, earthquake catalogs prepared by internationally recognized researchers, records from national and international seismological and disaster centers, and press archives were examined in relation to the earthquake in question, and the differing and conflicting assessments found in these sources were analyzed. The results indicate that in Develi (Kayseri) and its vicinity, where seismic activity continued until mid-March 1940, the parameters of these earthquakes were not clearly defined. In addition, other missing and/or erroneous earthquake records were also identified. Accordingly, historical and instrumental period (1900–1940) earthquake catalogs have been compiled to contribute to the characterization of the seismicity of Develi (Kayseri) and its vicinity. In conclusion, this study provides an updated evaluation of the 1940 Develi (Kayseri) Earthquake and the subsequent seismic activity, and emphasizes the necessity of revising earthquake catalogs, particularly for earthquakes that occurred during the early instrumental period.