HARAMİ FORMASYONU’NUN ELAZIĞ GÜNEYBATISINDAKİ YÜZEYLEMESİNDE MICROCODIUM BULGUSU

Sibel Kayğılı; Ismaıl Mari; Semih Sis

doi:10.17780/ksujes.1722280

EN TR

MICROCODIUM FINDING IN THE HARAMİ FORMATION OUTCROP IN THE SOUTHWEST OF ELAZIĞ, EASTERN TÜRKİYE

Abstract

This study is based on Microcodium findings in two sections, named Mangan Tepe 1 and Mangan Tepe 2, measured in the Harami Formation outcrop at Mangan Tepe, approximately 12 km southwest of Elazığ. The aim is to reveal the age and depositional environment of the sequence by utilizing these findings and the accompanying fossil content. The origin of Microcodium is very controversial, but it was determined that the Microcodium in this study were not transported because they did not have a fragmented structure and were evaluated as the calcification product of plant root cells that developed in the early stage of soil formation during the rise of sediments deposited in the shallow marine environment above the water level. Microcodiums determined in this study were divided into two groups as Type 1 and Type 2. The presence of fossils such as Fissoelphidium operculiferum, Orbitoides sp., Lepidorbitoides sp., rotalidae, miliolidae, textularidae, algae, coral, and bivalve were determined in the sequence containing Microcodium, and according to the benthic foraminifera content, the Maastrichtian age assign to the sequence. It was concluded that the Microcodium-bearing Maastrichtian Harami Formation limestones were deposited in the inner and middle shelf of a shallow marine environment.

Keywords

HARAMİ FORMASYONU’NUN ELAZIĞ GÜNEYBATISINDAKİ YÜZEYLEMESİNDE MICROCODIUM BULGUSU

Öz

Bu çalışmada Elazığ’ın yaklaşık 12 km güneybatısındaki Mangan Tepe’de yüzeyleyen Harami Formasyonu’nda ölçülen Mangan Tepe 1 ve Mangan Tepe 2 isimli stratigrafik kesitlerdeki Microcodium bulguları esas alınmıştır. Bu bulgular ve beraberinde bulunan fosil içeriğinden yararlanarak istifin yaşı ve depolanma ortamının ortaya konulması, çalışmanın amacını oluşturur. Microcodium’ların kökeni çok tartışmalı olup bu çalışmadaki Microcodium’ların parçalı bir yapıya sahip olmamaları nedeniyle taşınmamış olduğu belirlenmiş ve sığ deniz ortamında depolanan sedimanların su üstü olması sırasındaki topraklaşmanın erken evresinde gelişen bitki kök hücrelerinin kalsifikasyon ürünü olarak değerlendirilmiştir. Bu çalışmada belirlenen Microcodium’lar Tip 1 ve Tip 2 olarak ikiye ayrılmıştır. Microcodium’ların yer aldığı istifte Fissoelphidium operculiferum, Orbitoides sp., Lepidorbitoides sp., rotalidae, miliolidae, textularidae, alg, mercan ve bivalv gibi fosillerinin varlığı belirlenmiş ve bentik foraminifer içeriğine göre istife Maastrihtiyen yaşı verilmiştir. Microcodium içeren Maastrihtiyen yaşlı Harami Formasyonu kireçtaşlarının sığ bir denizel ortamın iç ve orta şelf bölümünde depolandığı sonucuna varılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) Bilim İnsanı Destek Programları (BİDEB)

Proje Numarası

1919B012326856

Etik Beyan

Yazarlar bu çalışmanın araştırma ve yayın etiğine uygun olduğunu beyan eder.

Teşekkür

Projeye verdiği destek nedeniyle TÜBİTAK’a teşekkürlerimizi sunarız

Kaynakça

Abad, M.T.K, Carević,, I., Bahremand, M., & Mojtahedin, E. (2019). The first record of Microcodium from Maastrichtian Kalat Formation, Kopet-Dagh sedimentary basin, NE Iran: Biostratigraphy and microfacies. Iranian Journal of Geoscience Museum, 1 (1), 5-11.
Akkiraz, M.S., Akgün, F., & Örçen, S. (2011). Stratigraphy and palaeoenvironment of the lower-middle Oligocene units in the northern part of the Western Taurides (İncesu area, Isparta, Turkey). Journal of Asian Earth Sciences, 40, 452-474. https://doi.org/10.1016/j.jseaes.2010.09.010
Aksoy, E., Türkmen, İ., & Turan, M. (2005). Tectonics and sedimentation in convergent margin basins: an example from the Tertiary Elazığ Basin, Eastern Turkey. Journal of Asian Earth Sciences, 25, 459-472. https://doi.org/10.1016/j.jseaes.2004.04.009
Aksoy, E., Türkmen, İ., Turan, M., & Meriç, E. (1999). Harami Formasyonu’nun (Üst Kampaniyen-Maastrihtiyen) stratigrafik konumu ve çökelme ortamıyla ilgili yeni bulgular, Elazığ güneyi. Türkiye Petrol Jeologları Derneği Bülteni, 11 (1), 1-15.
Aksoy, E. (1993). Elazığ batı ve güneyinin genel jeolojik özellikleri. Tübitak Doğa Türk Yerbilimleri Dergisi, 2, 113 123.
Akyazı, M., Özgen, N., & İnan, N. (1998). Ardiyatik platformu ve Torid platformu'nda bentik foraminiferlerle K/T geçişinin karşılaştırılması. Türkiye Jeoloji Bülteni, 41 (2), 165-175.
Alonso-Zarza, A.M. (2003). Palaeoenvironmental significance of palustrine carbonates and calcretes in the geological record. Earth Science Reviews, 60, 261-298. https://doi.org/10.1016/S0012-8252(02)00106-X
Alonso-Zarza, A.M., Sanz, M.E., Calvo, J.P., & Estévez, P. (1998). Calcified root cells in Miocene pedogenic carbonates of the Madrid basin: evidence for the origin of Microcodium (b). Sedimentary Geology, 16, 81-97. https://doi.org/10.1016/S0037-0738(97)00077-8

Arribas, M.E., Estrada, R., Obrador, A., & Rampone, G. (1996). Distribución y ordenación de Microcodium en la Formación Tremp: anticlinal de Campllong (Pirineos orientales, provincia de Barcelona). Revista de la Sociedad Geológica de España, 9, 9-18.
Ayrton, S., Vernet, J.P., & Woodtli, R. (1966). Gökçeovacık yakınında bir laterit yatağı hakkında. Türkiye Jeoloji Bülteni, 10, 105-109.
Bodergat, A.M. (1974). Les Microcodiums, milieux etmodes de dēveloppement. Documents des Laboratoires de Gēologie de la Facultē des Sciences, 62, 137-235.
Capeder, G. (1904). Sulla Paronipora penicillata. Nuovo genere di corallario fossile, appartenente alla famiglia delle Favositidi. Rivista Italiana di Paleontologia e Stratigrafia, 10, 59-61.
Cherchi, A., Fröhler, M., & Schroeder, R. (1997). Microfossils of the Tarthinia-Palaeomicrocodium group (filamentous cyanobacteria) from the lower Cambrian of SW-Sardinia (Italy). Bollettino della Societa Paleontologica Italiana, 35 (2), 187-198.
Cherchi, A., & Schroeder, R. (1988). Osservazioni sui microproblematic Paronipora Capeder, Microcodium Gluck, Baccanella Pantic e Palaeomicrocodium Mamet & Roux. Bolletino della Societa Paleontologica Italiana, 27, 79-81.
Dunham, R.J. (1962). Classification of carbonate rocks according to depositional texture. In: Ham WE, editor. Classification of carbonate rocks. A symposium. Mem. Am. Assoc. Pet. Geol., 1, 108-121.
Eren, M., Kaplan, M.Y., Kadir, S., & Kapur, S. (2018). Biogenic (β-fabric) features in the hard laminated crusts of the Mersin and Adana regions, southern Turkey and the role of soil organisms in the formation of the calcrete profiles. Catena, 168, 34-46. https://doi.org/10.1016/j.catena.2017.12.021
Eren, M., Kadir, S., Hatipoglu, Z., & Gül, M. (2008). Quaternary calcrete development in the Mersin Area, Southern Turkey. Turkish Journal of Earth Sciences, 17, 763-784. https://journals.tubitak.gov.tr/earth/vol17/iss4/7
Eren, M. (2006). Kaliş oluşumu ve özellikleri. Jeoloji Mühendisliği Dergisi, 30 (2), 1-8.
Esteban, M. (1974). Caliche textures and Microcodium. Bollettino della Societa Geologica Italiana, 92, 105-125.
Esteban, M. (1972). Una nueva forma de prismas de Microcodium elegans Glück 1912 y su relacio'n con el caliche del Eoceno Inferior, Marmella, provincia de Tarragona (Espanã). Instituto de Investigaciones Geologicas Universidad de Barcelona Revista, 27, 65-81.
Fallot, P., Faure-Muret, A., & Fontboté, J.M. (1960). Observaciones geológicas sobre el Macizo del Mencal y sus alrededores (Granada). Notas y Comunicaciones Instituto Geológico y Minero de España, 60, 3-72.
Freytet, P., & Plaziat, J.C. (1982). Continental carbonate sedimentation and pedogenesis-late Cretaceous and early Tertiary of Southern France. Contributions to Sedimentary Geology, 12, 213.
Glück, H. (1912). Eine neues teinbildende Siphonee (Codiacee) aus dem marinen Tertiär von Süddeutschland. Mitteilungen (Grossherzoglich) Badischen Geologischen Landesantalt, 7, 3-24.
İnceöz, M. (1996). Elazığ yakın kuzeyinde Harami Formasyonu’nun (Üst Maastrihtiyen) stratigrafisi ve çökelme ortamları. Türkiye Petrol Jeologları Derneği Bülteni, 8 (1), 130-136.
İnceöz, M. (1994). Harput (Elazığ) yakın kuzeyi ve doğusunun jeolojik özellikleri. Doktora Tezi, Fırat Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Elazığ.
Jaillard, B., Guyon, A., & Maurin, A.F. (1991). Structure and composition of calcified roots, and their identification in calcareous soils. Geoderma, 50, 197-210. https://doi.org/10.1016/0016-7061(91)90034-Q
Kabanov, P., Anadón, P., & Krumbein, W.E. (2008). Microcodium: an extensive review and a proposed non-rhizogenic biologically induced origin for its formation. Sedimentary Geology, 205, 79-99. https://doi.org/10.1016/j.sedgeo.2008.02.003
Karadağ, M.M., Temur, S., Arık, F., & Öztürk, A. (2003). Çatmakaya (Seydişehir-Konya) boksit yatağının jeolojik ve petrografik özellikleri. Yerbilimleri, 28, 109-122.
Kaya, A. (2016). Tectono-stratigraphic reconstruction of the Keban metamorphites based on new fossil findings, Eastern Turkey. Journal of African Earth Sciences, 124, 245-257. https://doi.org/10.1016/j.jafrearsci.2016.09.032
Kaya, M., & İnceöz, M. (2001). Elazığ çevresinde Harami Formasyonu’nun foraminifer içeriği ve fasiyes özellikleri. Geosound, 39, 143-154.
Kayğılı, S., Aksoy, E., & Özkul, M. (2025). Üst Kampaniyen-Maastrihtiyen Harami Formasyonu’nun iri bentik foraminiferlerinden Orbitoides ve Lepidorbitoides’lerin biyometrisi ve evrimi ile jeokimyasal özellikleri, Elazığ (Doğu Türkiye). 123Y221 TÜBİTAK 1002AHızlı Destek Projesi (Yayınlanmamış).
Kayğılı, S. (2023). Foraminiferal micropaleontology of the Harami Formation (Elazığ, Eastern Türkiye), and reassessment of its age based on larger benthic foraminifera. Turkish Journal of Earth Sciences, 32, 487-509. https://doi.org/10.55730/1300-0985.1857
Kayğılı, S. (2022). Kırkgeçit Formasyonu’nun Bartoniyen-Priyaboniyen iri bentik foraminifer topluluğu ve ortamsal yorumu, Elazığ, Türkiye. Fırat Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, 34 (1), 313-339. https://doi.org/10.35234/fumbd.1023820
Kayğılı, S. (2021). Reassessment of the age and depositional environment of the Kırkgeçit Formation based on larger benthic foraminifera, NW Elazığ, Eastern Turkey. Turkish Journal of Earth Sciences, 30 (5), 580-600. https://doi.org/10.3906/yer-2102-1
Kayğılı, S., & Aksoy, E. (2019). Interpretation of sea level change using paleobiodiversity analysis: the Darende Formation of the Eocene (Malatya Basin, East Turkey). Turkish Journal of Earth Sciences, 28, 146-170. https://doi.org/10.3906/yer-1802-3
Kayğılı, S., Aksoy, E., Jones, B., & Acar, Ş. (2019). The use of Microcodium to identify a paraconformity: An example from the Paleogene sequence of Malatya Basin (eastern Turkey). Sedimentary Geology, 380, 83-93. https://doi.org/10.1016/j.sedgeo.2018.11.015
Kayğılı, S., Avşar, N., & Aksoy, E. (2017). Paleontolojik bir jeosit örneği: Hasanağa Deresi, Akçadağ, Malatya. Türkiye Jeoloji Bülteni, 60, 93-106. https://doi.org/10.25288/tjb.297840
Kayğılı, S. (2016). Develi (Akçadağ, Malatya Batısı) çevresi Paleojen istifinin bentik foraminiferlerinin mikropaleontolojik incelemesi ve ortamsal yorumu. Doktora Tezi. Fırat Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Elazığ.
Klappa, C.F. (1978). Biolithogenesis of Microcodium elucidation. Sedimentology, 25, 489-522. https://doi.org/10.1111/j.1365-3091.1978.tb02077.x
Košir, A. (2022). Calcium carbonate biomineralisation in plant roots and the rhizosphere: processes, products and the fossil record. Cardiff University School of Earth and Environmental Sciences.
Košir, A. (2015). Ancient Microcodium and modem calcified roots: Spot the differences! Abstract Book of 31st lAS Meeting of Sedimentology, Kraków, Poland, 280.
Kosir, A. (2004). Microcodium revisited: root calcification products of terrestrial plants on carbonate-rich substrates. Journal of Sedimentary Research, 74, 845-857. https://doi.org/10.1306/040404740845
Li, T., & Li, G. (2014). Incorporation of trace metals into Microcodium as novel proxies for paleo-precipitation. Earth and Planetary Science Letters, 386, 34-40. https://doi.org/10.1016/j.epsl.2013.10.011
Lucas, G., & Montenat, C. (1967). Observations sur les structures internes et de developpement des Microcodium. Bulletin De La Societe Geologique De France, 7, 909-918. https://doi.org/10.2113/gssgfbull.S7-IX.6.909
Machiyama, H. (1994). Discovery of Microcodium tecture from the Akiyoshi Terrane, Southwest Japan. Transactions and Proceedings Palaeontological Society of Japan, New Series, 175, 578-586. https://doi.org/10.14825/prpsj1951.1994.175-578
Mamet, B., & Preat, A. (1985). Presence of Palaeomicrocodium (Alga-Questionable Incertae Sedis-Questionable) in the lower Givetian of Belgium. Geobios, 18, 389.
Mamet, B.L., & Roux, A. (1982). The Presence of Microcodium (Alga, Incertae-Sedis) in the upper Paleozoic of the Canadian Arctic. Canadian Journal of Earth Sciences, 19, 357-363.
Marı, I., Kayğılı, S., & Sis, S. (2025). Elazığ güneybatısındaki karbonatlı kayaçların Microcodium ve bentik foraminifer içeriğinin yorumlanması. TÜBİTAK 2209A üniversite ögrencileri araştırma projeleri destekleme programı 1919B012326856 numaralı başvuru (Yayınlanmamış).
Marie, P. (1957). Sur quelques gisements francais a Microcodium. Compte Rendu Sommaire des Seances de la Societe Geologique de France, 10, 171-175.
Molina, J.M., & Nieto, L.M. (2008). Microcodium en calizas del Eoceno Medio (Luteciense) de la Sierra de la Pila (Prebético Interno, Murcia). Geogaceta, 44, 111-114.
Molina, J.M., Ver, J.A., & Aguado, R. (2006). Reworked Microcodium calcarenites interbedded in pelagic sedimentary rocks (Paleocene, Subbetic, southern Spain): Paleoenvironmental reconstruction. In: Alonso- Zarza, A.M., Tanner, L.H. (Eds.), paleoenvironmental record and applications of calcretes and palustrine carbonates. Geological Society of America Special Paper, 416, 189-202.
Muñoz-Moreno, A., Martín Chivelet, J., & Rosales, I. (2015). Proliferación de Microcodium durante el tránsito Cenomaniense-Turoniense en el Sur de Iberia:¿ consecuencia del OAE2 en zonas emergidas? Geogaceta, 57, 83-86.
Özcan, E., Yücel, A.O., Erkızan, L.S., Gültekin, M.N., Kayğılı, S., & Yurtsever, S. (2022). Atlas of the Tethyan orthophragmines. Mediterranean Geoscience Reviews, 4, 3-213. https://doi.org/10.1007/s42990-022-00072-1
Özcan, E., Less, G., Jovane, L., Catanzariti, R., Frontalini F., Coccioni, R., Giorgioni, M., Rodelli, D., Rego, E.S., Kayğılı, S., & Rostami, M.A. (2019). Integrated biostratigraphy of the middle to upper Eocene Kırkgeçit Formation (Baskil Section, Elazığ, Eastern Turkey): Larger benthic foraminiferal perspective. Mediterranean Geoscience Reviews, 1, 55-90. https://doi.org/10.1007/s42990-019-00004-6
Özgen, N., İnan, N., & Akyazı, M. (1993). Harabekayış Formasyonu’nun (Elazığ) tanımlaması. Türkiye Jeoloji Kurultayı Bülteni, 8, 135-147.
Özkul, M., & Kerey, İ.E. (1996). Şelf, derin-deniz kompleksinde fasiyes analizleri: Kırkgeçit Formasyonu (Orta Eosen- Oligosen), Baskil, Elazığ. TÜBİTAK Journal of Earth Sciences, 5, 57-70.
Perinçek, D. (1979). The Geology of Hazro-Korudağ, Çüngüş-Maden-Ergani-Hazar-Elazığ-Malatya area. The Geological Society of Turkey, Ankara, 33.
Plaziat, J.C. (1984). Le probleme des Microcodium: une mise au point. Le Domain pyreneen de la Fin du Cretace a la Fin de I'Eocene: Stratigraphie. Paltoenvironnements et Evolution paleogeographique, Paris Universite, France (Ph.D. Theses).
Pujalte, V., Payros, A., Rodríguez-Tovar, F.J., Orue-Etxebarria, X., & Martínez-Braceras, N. (2024). Linked evolution of Paleocene sea floor relief and deep marine currents in the subbetic zone, southern Spain. Sedimentary Geology, 466, 106648. https://doi.org/10.1016/j.sedgeo.2024.106648
Pujalte, V., Monechi, S., Ortíz, S., Orue-Etxebarria, X., Rodríguez-Tovar, F., & Schmitz, B. (2019a). Microcodium-rich turbidites in hemipelagic sediments during the Paleocene- Eocene Thermal Maximum: evidence for extreme precipitation events in a Mediterranean climate (Río Gor section, southern Spain). Global and Planetary Change, 178, 153-167. https://doi.org/10.1016/j.gloplacha.2019.04.018
Pujalte, V., Schmitz, B., & Payros, A. (2019b). Lower Paleocene Microcodium-rich calcarenites in hemipelagic areas of the Subbetic Zone, SE Spain: Sr isotopes, source area and palaeogeographic implications. Geogaceta, 66, 19-22.
Rodríguez-Tovar, F. J., Pujalte, V., & Payros, A. (2020). Danian-lower Selandian Microcodium-rich calcarenites of the subbetic zone (SE Spain): Record of Nereites ichnofacies in a deep-sea, base-of-slope system. Sedimentary Geology, 406, 105723. https://doi.org/10.1016/j.sedgeo.2020.105723
Rossi, C. (1997). Microcodium y trazas fosiles de invertebrados en facies continentales (Paleoceno dela Guenca de Ager, Lerida). Revista de la Sociedad Geologica de Espana, 10, 371-391.
Smit, J. (1979). Microcodium, its earliest occurrence and other considerations. Revue de Micropaleontologie, 22, 44-50.
Solak, C., Taslı, K., Özer, S., & Koç, H. (2019). The Madenli (Central Taurides) upper Cretaceous platform carbonate succession: benthic foraminiferal biostratigraphy and platform evolution. Geobios, 52, 67-83. https://doi.org/10.1016/j.geobios.2018.11.006
Sturani, C. (1963). La couverture sédimentaire de l'Argentera-Mercantour dans le secteur compris entre les Barricate et Vinadio (haute vallée de la Sture di Démonte, Italie). Travaux du Laboratoire de géologie de la Faculté des Sciences de Grenoble, 39, 83-124.
Sungurlu, O., Perinçek, D., Kurt, G., Tuna, E., Dülger, S., Çelikdemir, E., & Naz, H. (1985). Geology of the Elazığ-Hazar-Palu area. Turkish Petroleum Corporation.
Türkmen, İ., İnceöz, M., Aksoy, E., & Kaya, M. (2001). Elazığ yöresinin Eosen stratigrafisi ve paleocoğrafyası ile ilgili yeni bulgular. Hacettepe Üniversitesi Yerbilimleri Bülteni, 24, 81-95.
Varrone, D., & Clari, P. (2003). Évolution stratigraphique et paléo-environnementale de la Formation à Microcodium et des Calcaires à Nummulites dans les Alpes Maritimes franco-Italiennes. Geobios, 36, 775-786. https://doi.org/10.1016/j.geobios.2003.09.001
Wright, V.P. (1994). Paleosols in shallow marine carbonate sequences. Earth Science Reviews, 35, 367-395. https://doi.org/10.1016/0012-8252(94)90002-7
Wright, V.P., & Tucker, M.E. (1991). Calcretes: an introduction. In: Wright VP, Tucker ME (eds), Calcretes, 2, 1-22. https://doi.org/10.1002/9781444304497.ch
Wright, V.P., Platt, N.H., Marriott, S.B., & Beck, V.H. (1995). A classification of rhizogenic (root-formed) calcretes, with examples from the upper Jurassic lower Cretaceous of Spain and upper Cretaceous of southern France. Sedimentary Geology, 100, 143-158. https://doi.org/10.1016/0037-0738(95)00105-0
Yılmaz, İ.Ö., & Altıner, D. (2006). Cyclic palaeokarst surfaces in Aptian peritidal carbonate successions (Taurides, southwest Turkey): internal structure and response to mid-Aptian sea-level fall. Cretaceous Research, 27, 814-827. https://doi.org/10.1016/j.cretres.2006.03.011

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Genel Jeoloji

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Sibel Kayğılı ^*
0000-0002-7124-1501
Türkiye

Ismaıl Mari
0009-0007-4799-4187
Syria

Semih Sis
0009-0002-7274-882X
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

3 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

18 Haziran 2025

Kabul Tarihi

5 Kasım 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 28 Sayı: 4

DOI

https://doi.org/10.17780/ksujes.1722280

IZ

https://izlik.org/JA73ZP39NU

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Kayğılı, S., Mari, I., & Sis, S. (2025). HARAMİ FORMASYONU’NUN ELAZIĞ GÜNEYBATISINDAKİ YÜZEYLEMESİNDE MICROCODIUM BULGUSU. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, 28(4), 1829-1842. https://doi.org/10.17780/ksujes.1722280