KÜÇÜK BELEDİYELERDE İÇMESUYU ALTYAPI PERFORMANSININ DEĞERLENDİRİLMESİ

Ufuk Yükseler

TR EN

KÜÇÜK BELEDİYELERDE İÇMESUYU ALTYAPI PERFORMANSININ DEĞERLENDİRİLMESİ

Öz

Artan nüfus, iklim değişikliği ve su kaynakları üzerindeki baskının artması, içme suyu altyapı sistemlerinin sürdürülebilir ve verimli yönetimini daha kritik hale getirmiştir. Güvenli ve sürekli içme suyu temini, yalnızca su kaynağına değil, altyapının etkin işletilmesine ve performansının düzenli değerlendirilmesine bağlıdır. Bu nedenle altyapı performansının sistematik analizi, yerel yönetimlerin hizmet kalitesi ve kaynak kullanım etkinliğinin belirlenmesinde önemli bir araçtır. Bu çalışma, Kars ilindeki dokuz belediyenin içme suyu altyapı performansını envanter verilerine dayalı çok boyutlu bir yaklaşımla incelemektedir. Su temin yöntemleri, şebeke ve depo özellikleri, ölçüm-izleme altyapısı ve gelir getirmeyen su (NRW) bileşenleri değerlendirilmiştir. Kayıp–kaçak oranları IWA su dengesi yaklaşımına göre hesaplanmış; değişkenler arası ilişkiler Pearson korelasyon analizi ile incelenmiştir. Ölçek etkisini belirlemek için kısmi analizler yapılmış, belediyeler TOPSIS yöntemiyle karşılaştırılmış ve model sonuçlarının ağırlık duyarlılığı test edilmiştir. Sonuçlar, kayıp–kaçak oranlarının özellikle ölçüm altyapısı ve faturalandırma göstergeleriyle daha güçlü ilişkili olduğunu göstermektedir. Ayrıca, fiziksel altyapı parametrelerinin etkisinin ölçek kontrolünde değiştiği belirlenmiştir. Bu bulgular, altyapı performansının yalnızca fiziksel unsurlarla değil, teknik ve işletme göstergeleri birlikte ele alınarak değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

EVALUATION OF DRINKING WATER INFRASTRUCTURE PERFORMANCE IN SMALL MUNICIPALITIES

Öz

Increasing population, climate change, and growing pressure on water resources have made the sustainable and efficient management of drinking water infrastructure systems more critical than ever. Reliable and continuous water supply depends not only on the availability of water resources but also on the effective operation and regular performance evaluation of existing infrastructure systems. In this context, systematic analysis of infrastructure performance is a key tool for assessing service quality and resource efficiency of local authorities. This study investigates the drinking water infrastructure performance of nine municipalities in Kars Province using an inventory-based, multi-dimensional analysis approach. Water supply methods, network and storage characteristics, monitoring infrastructure, and non-revenue water components were evaluated. Leakage rates were calculated based on the International Water Association water balance approach, and relationships between variables were examined using Pearson correlation analysis. Partial analyses were conducted to assess scale effects, municipalities were compared using the TOPSIS method, and sensitivity of results to weighting assumptions was tested.The findings indicate that leakage rates are more strongly associated with monitoring and billing indicators, while the influence of physical infrastructure parameters varies when scale effects are considered. These results highlight the need for integrated evaluation combining technical and operational indicators.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Alegre, H., & Coelho, S. T. (2012). Infrastructure asset management of urban water systems. Water Science and Technology, 66(9), 1879–1890. https://doi.org/10.2166/wst.2012.395
Alegre, H., Baptista, J. M., Cabrera, E., Cubillo, F., Duarte, P., Hirner, W., Merkel, W., & Parena, R. (2016). Performance indicators for water supply services (3rd ed.). IWA Publishing.
American Water Works Association (AWWA). (2016). Water audits and loss control programs (4th ed.). Denver, CO.
Behzadian, M., Otaghsara, S. K., Yazdani, M., & Ignatius, J. (2012). A state-of-the-art survey of TOPSIS applications. Expert Systems with Applications, 39(17), 13051–13069. https://doi.org/10.1016/j.eswa.2012.05.056
Bozkurt, C., Fırat, M., & Ateş, A. (2023). Su kayıp yönetiminde kullanılan temel verilerin mevcut uygulama düzeyinin değerlendirilmesi için model geliştirilmesi. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, 29(4), 377–383.
Cabrera, E., Dane, P., Haskins, S., & Theuretzbacher-Fritz, H. (2014). Benchmarking of water services: A review of the international experience. Water Utility Management International, 9(4), 25–30.
Cabrera, E., Pardo, M. A., Cobacho, R., & Cabrera Jr., E. (2014). Asset management in water supply systems. Urban Water Journal, 11(6), 451–465. https://doi.org/10.1080/1573062X.2013.795234
Eren, H., Bozkurt, C., & Fırat, M. (2025). Determination of weights and priority ranking of leakage management components in water distribution systems using analytical hierarchy process, analytical network process and TOPSIS methods. Iranian Journal of Science and Technology, Transactions of Civil Engineering, 49(5), 5161–5172.

Farley, M., & Trow, S. (2003). Losses in water distribution networks: A practitioner’s guide to assessment, monitoring and control. IWA Publishing.
Fırat, M., Orhan, C., Kılıç, S., & Yılmaz, S. (2021). Su ve Kanalizasyon İdarelerinde Kıyaslamalı Performans Analizi için Web Tabanlı Hesaplama Araçlarının Geliştirilmesi. Duzce University Journal of Science and Technology, 9(2), 731–745.
Fırat, M., Orhan, C., Yılmaz, S., & Özdemir, Ö. (2021). Su İdarelerinin su kayıp yönetim performansının analizi ve temel performans gösterge hesaplama aracının geliştirilmesi. Doğal Afetler ve Çevre Dergisi, 7(1), 75–88.
Fırat, M., Yılmaz, S., & Orhan, C. (2021). Su kayıp yönetimi için temel hesaplama araçlarının geliştirilmesi ve temel su kayıp bileşenlerinin analizi. Gümüşhane Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, 11(2), 405–416.
Gerger, R., & Aslan, A. (2019). Şanlıurfa İli İçin İçme Suyu Kayıp ve Kaçaklarının Tespiti. Harran Üniversitesi Mühendislik Dergisi, 4(2), 26–35.
Gül, Ş., & Fırat, M. (2021). TOPSIS ve MAUT Yöntemleri ile İçmesuyu Dağıtım Sistemlerinde Rehabilitasyon Önceliğinin Belirlenmesi. Fırat Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, 33(1), 27–38.
Halfawy, M. R., Dridi, L., & Baker, S. (2008). Integrated decision support system for optimal renewal planning of sewer networks. Journal of Computing in Civil Engineering, 22(6), 360–372. https://doi.org/10.1061/(ASCE)0887-3801(2008)22:6(360)
Halfawy, M. R., Newton, L. A., & Vanier, D. J. (2008). Review of commercial municipal infrastructure asset management systems. Journal of Computing in Civil Engineering, 22(3), 197–209. https://doi.org/10.1061/(ASCE)0887-3801(2008)22:3(197)
Hwang, C. L., & Yoon, K. (1981). Multiple attribute decision making: Methods and applications. Springer. International Water Association (IWA). (2000). Losses from water supply systems: Standard terminology and recommended performance measures. IWA Publishing.
Kanakoudis, V., & Tsitsifli, S. (2010). Results of an urban water distribution network performance evaluation attempt in Greece. Urban Water Journal, 7(5), 267–285. https://doi.org/10.1080/15730621003799858 Kocabaş Sirkeci, G. S. Su Tahsisi Planlamasında Çok Kriterli Karar Verme Teknikleri: Seyhan Havzası Örnek Çalışması.
Lambert, A. (2002). International report: Water losses management and techniques. Water Science and Technology, 45(8), 1–20. https://doi.org/10.2166/wst.2002.017
Lambert, A. O., & Hirner, W. (2000). Losses from water supply systems: Standard terminology and recommended performance measures. IWA Blue Pages, 1–16.
Molinos-Senante, M., Hernández-Sancho, F., & Sala-Garrido, R. (2016). Assessing the sustainability of water services: A synthetic indicator approach. Ecological Indicators, 61, 119–127. https://doi.org/10.1016/j.ecolind.2015.09.020
Molinos-Senante, M., Mocholí-Arce, M., & Sala-Garrido, R. (2016). Benchmarking drinking water utilities: A critical review. Journal of Cleaner Production, 112, 172–182. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2015.09.040
Mutikanga, H. E., Sharma, S. K., & Vairavamoorthy, K. (2011). Investigating water loss management and governance approaches in developing countries. Water Science & Technology, 64(9), 1894–1901. https://doi.org/10.2166/wst.2011.788
OECD. (2015). Water governance in OECD countries: A multi-level approach. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/9789264231827-en
OECD. (2019). Making decentralisation work: A handbook for policy-makers. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/g2g9faa7-en
OECD. (2020). OECD environmental performance reviews: Turkey 2020. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/2f0b3c1b-en
Opricovic, S., & Tzeng, G. H. (2004). Compromise solution by MCDM methods: A comparative analysis of VIKOR and TOPSIS. European Journal of Operational Research, 156(2), 445–455. https://doi.org/10.1016/S0377-2217(03)00020-1
Orhan, C., Fırat, M., & Yılmaz, S. (2022). Identification of priority areas for rehabilitation in wastewater systems using ENTROPY, ELECTRE and TOPSIS. Water Practice & Technology, 17(4), 835–851. https://doi.org/10.2166/wpt.2022.022
Saltelli, A., Ratto, M., Andres, T., Campolongo, F., Cariboni, J., Gatelli, D., Saisana, M., & Tarantola, S. (2008). Global sensitivity analysis: The primer. Wiley.
Stathi, E., Kastridis, A., & Myronidis, D. (2025). A Methodological Approach (TOPSIS) to Water Management in Water-Scarce Areas Under Climate Variability Conditions. Climate, 13(4), 78. https://doi.org/10.3390/cli13040078
Thornton, J., Sturm, R., & Kunkel, G. (2008). Water loss control (2nd ed.). McGraw-Hill.
Triantaphyllou, E. (2000). Multi-criteria decision making methods: A comparative study. Springer.
Triantaphyllou, E., & Sánchez, A. (1997). A sensitivity analysis approach for some deterministic multi-criteria decision-making methods. Decision Sciences, 28(1), 151–194. https://doi.org/10.1111/j.1540-5915.1997.tb01306.x
Tuna, M., Armut, S., & Tombul, M. (2023). İçme Suyu Şebekelerinde Kayıp Kaçak Seviyesinin Belirlenmesi: Merzifon İlçesi Örneği. Kent Akademisi, 16(1), 1–17.
UN-Habitat. (2010). Solid waste management in the world's cities: Water and sanitation in the world's cities 2010. Routledge.
UN-Habitat. (2015). Urban services in small towns: Water, sanitation and solid waste. United Nations Human Settlements Programme.
Yılmaz, S., Ateş, A., & Fırat, M. (2024). Benefit and Cost Analysis of Network and Service Connection Renewal in Distribution Systems for Sustainable Water Loss Management. Journal of Optimization and Decision Making, 3(1), 428–437.
Zavadskas, E. K., Turskis, Z., & Kildienė, S. (2014). State of art surveys of overviews on MCDM/MADM methods. Technological and Economic Development of Economy, 20(1), 165–179. https://doi.org/10.3846/20294913.2014.892037
Zyoud, S. H., Kaufmann, L. G., Shaheen, H., Samhan, S., & Fuchs-Hanusch, D. (2016). A framework for water loss management in developing countries under fuzzy environment: Integration of Fuzzy AHP with Fuzzy TOPSIS. Expert Systems with Applications, 61, 86–105. https://doi.org/10.1016/j.eswa.2016.05.016

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Su Kaynakları Mühendisliği

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Ufuk Yükseler ^*
0000-0002-7233-0821
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

3 Haziran 2026

Gönderilme Tarihi

14 Ocak 2026

Kabul Tarihi

12 Mart 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 29 Sayı: 2

IZ

https://izlik.org/JA74PW77AX

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Yükseler, U. (2026). KÜÇÜK BELEDİYELERDE İÇMESUYU ALTYAPI PERFORMANSININ DEĞERLENDİRİLMESİ. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, 29(2), 769-783. https://izlik.org/JA74PW77AX

AMA

1.Yükseler U. KÜÇÜK BELEDİYELERDE İÇMESUYU ALTYAPI PERFORMANSININ DEĞERLENDİRİLMESİ. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi. 2026;29(2):769-783. https://izlik.org/JA74PW77AX

Chicago

Yükseler, Ufuk. 2026. “KÜÇÜK BELEDİYELERDE İÇMESUYU ALTYAPI PERFORMANSININ DEĞERLENDİRİLMESİ”. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi 29 (2): 769-83. https://izlik.org/JA74PW77AX.

EndNote

Yükseler U (01 Haziran 2026) KÜÇÜK BELEDİYELERDE İÇMESUYU ALTYAPI PERFORMANSININ DEĞERLENDİRİLMESİ. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi 29 2 769–783.

IEEE

[1]U. Yükseler, “KÜÇÜK BELEDİYELERDE İÇMESUYU ALTYAPI PERFORMANSININ DEĞERLENDİRİLMESİ”, Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, c. 29, sy 2, ss. 769–783, Haz. 2026, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA74PW77AX

ISNAD

Yükseler, Ufuk. “KÜÇÜK BELEDİYELERDE İÇMESUYU ALTYAPI PERFORMANSININ DEĞERLENDİRİLMESİ”. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi 29/2 (01 Haziran 2026): 769-783. https://izlik.org/JA74PW77AX.

JAMA

1.Yükseler U. KÜÇÜK BELEDİYELERDE İÇMESUYU ALTYAPI PERFORMANSININ DEĞERLENDİRİLMESİ. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi. 2026;29:769–783.

MLA

Yükseler, Ufuk. “KÜÇÜK BELEDİYELERDE İÇMESUYU ALTYAPI PERFORMANSININ DEĞERLENDİRİLMESİ”. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, c. 29, sy 2, Haziran 2026, ss. 769-83, https://izlik.org/JA74PW77AX.

Vancouver

1.Ufuk Yükseler. KÜÇÜK BELEDİYELERDE İÇMESUYU ALTYAPI PERFORMANSININ DEĞERLENDİRİLMESİ. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi [Internet]. 01 Haziran 2026;29(2):769-83. Erişim adresi: https://izlik.org/JA74PW77AX