PERTEK-ÇEMİŞGEZEK (TUNCELİ) HATTINDAKİ DEMİRLİ ZONLARIN ASTER VNIR-SWIR BANTLARI KULLANILARAK TESPİTİ

Riza Tutlu; Melek Ural; Mustafa Eğri

TR EN

PERTEK-ÇEMİŞGEZEK (TUNCELİ) HATTINDAKİ DEMİRLİ ZONLARIN ASTER VNIR-SWIR BANTLARI KULLANILARAK TESPİTİ

Öz

Çalışma alanı Pertek-Çemişgezek (Tunceli) hattında Keban Baraj Gölü’nün kuzeyinde yer alır. Bu zonda, magmatik birimlerle metamorfik birimlerin kontakları boyunca demirli cevher ve alterasyon ürünleri gelişmiştir. Bölgedeki ekonomik oluşuklar uzun yıllardır araştırmacıların dikkatini çekmektedir. Bu çalışmada mevcut alandaki potansiyel demirli zonların varlığının ve yayılımının uydu teknolojileri yoluyla tespiti hedeflenmiştir. Bu amaçla, Pertek-Çemişgezek (Tunceli) bölgesindeki, bilinen demirli zonlar referans alınarak ASTER uydusunun VNIR-SWIR bantları üzerinden görüntü zenginleştirme metotları uygulanmış ve kompozit görüntüler oluşturulmuştur. Saha gözlemlerinde hem mermerlerin hem de yan kayaların içerisinde ağsal ve yer yer masif cevherleşme izleri doğrulanmıştır. Sonuçta, literatür kaynaklı lokasyonlar, hem uydu gözlemleri hem de saha doğrulama çalışmaları ile tespit edilmiştir. Buna göre, Pertek-Çemişgezek (Tunceli) hattında; Ayazpınarı demir (Fe) zuhurları, Ballıdut FeOx Alterasyonları, Çemişgezek Elazığ Yol Yarması FeOx Alterasyonları şeklinde demirli ve demirce zengin zonlar tespit edilmiştir. Yapılan analizlerde en uygun RGB bant kombinasyonunun R: VNIR (Band 2 / Band 1), G: SWIR Band 6 ve B: VNIR Band 3 olduğu belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Fırat Üniversitesi

Proje Numarası

FÜBAP-MF.25.09

Teşekkür

Bu çalışma FÜBAP-MF.25.09 nolu proje ile desteklenerek gerçekleştirilmiştir. Katkılarından ötürü Fırat Üniversitesi Bilimsel Araştırma Koordinasyon Birimi’ne teşekkür ederiz.

DETECTION OF IRON ZONES IN THE PERTEK-ÇEMİŞGEZEK (TUNCELİ) LINE USING ASTER IMAGERY

Öz

The study area is located north of Lake Keban along the Pertek-Çemişgezek (Tunceli) line. In this zone, iron-bearing ores and alteration products have developed along the contacts between the igneous and metamorphic units. The economic deposits in the region have attracted the attention of researchers for many years. This study aims to identify the presence and distribution of potential iron-bearing zones in the study area using satellite technologies. To this end, image enhancement methods were applied using the VNIR-SWIR bands of the ASTER satellite, and composite images were generated, using known iron-bearing zones in the Pertek-Çemişgezek (Tunceli) region. Field observations confirmed the presence of both networked and, in places, massive mineralization traces within both the marbles and the surrounding rocks. As a result, locations identified in the literature were verified through both satellite observations and field validation studies. Accordingly, along the Pertek-Çemişgezek (Tunceli) line, iron-bearing and iron-rich zones were identified, including the Ayazpınarı iron (Fe) occurrences, the Ballıdut FeOx alterations, and the Çemişgezek-Elazığ Road Cut FeOx alterations. Based on the results of the analyses, the most suitable RGB band combination was determined to be R: VNIR (Band 2 / Band 1), G: SWIR Band 6, and B: VNIR Band 3.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Firat University

Proje Numarası

FÜBAP-MF.25.09

Teşekkür

This study was supported by project FÜBAP-MF.25.09. We would like to thank the Scientific Research Coordination Unit of Fırat University for their contributions.

Kaynakça

Altunbey, M., & Sagiroglu, A. (2003). Skarn-type ilmenite mineralization of the Tuzbasi–Tunceli region, eastern Turkey. Journal of Asian Earth Sciences, 21(5), 481-488. https://doi.org/10.1016/S1367-9120(02)00077-9
Altunbey, M., & Çelebi, H. (1997a). Kanatburun (Pertek-Tunceli) yöresinin jeolojisi ve demir cevherleşmeleri. Fırat Üniversitesi Fen ve Mühendislik Bilimleri Dergisi, 9(2), 1-18.
Altunbey, M., & Çelebi, H. (1997b). Kanatburun (Pertek-Tunceli) yöresindeki skarn kayaçlarının mineralojik ve jeokimyasal özellikleri. Selçuk Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Jeoloji Müh. Böl. 20. Yıl Jeoloji Sempozyumu, Konya, 20, 45-58.
Beyarslan, M., Lin, Y. C., Chung, S. L., Bingol, A.F, & Yildirim, E. (2015). Whole-Rock Geochemistry and Zircon U-Pb Isotopes of the Late Cretaceous Granitoids of the Eastern Taurus (Turkey): Implications for Petrogenesis and Geodynamic Setting. In EGU General Assembly Conference Abstracts (p. 3511).
Bingöl, A.F. (1982). Elazığ-Pertek-Kovancılar arası volkanik kayaçların petrolojisi. Fırat Üniversitesi Fen ve Mühendislik Bilimleri Dergisi 1, 9-21.
Bierwirth, P. N. (2002). Evaluation of ASTER satellite data for geological applications. Consultancy Report to Geoscience Australia.
Cudahy, T. J., Hewson R, Huntington, J. F., Quigley, M. A., & Barry, P. S. (2001). The performance of the satellite-borne Hyperion hyperspectral VNIR-SWIR imaging system for mineral mapping at Mount Fitton. International Geoscience and Remote Sensing Symposium, 1, 314-316.
Ertürk, M. A. (2025). Pertek (Tunceli) Kuzeybatısındaki Geç Kretase Diyoritik Gabroların Petrografik, Jeokimyasal ve Jeotermobarometrik Özellikleri. Politeknik Dergisi, 28(5), 1469-1484. http://dergipark.org.tr/politeknik

Google (2025). Pertek-Çemişgezek Hattının Jeolojik Yapısını Gösterir Uydu Görüntüsü. Google Earth, earth.google.com/web/.
Kalinowski, A., & Oliver, S. (2004). ASTER mineral index processing manual. Remote Sensing Applications, Geoscience Australia, 37(36), 36-37.
Kürüm, S., Akgül, B., Önal, A. Ö., Boztuğ, D., Harlavan, Y., & Ural, M. (2011). An Example for Arc-Type Granitoids along Collisional Zones: The Pertek Granitoid, Taurus Orogenic Belt, Turkey. International Journal of Geosciences, 2(3), 214-226. http://www.scirp.org/journal/ijg
MTA, (2002). 1/500.000 Türkiye jeoloji haritası. Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü, Ankara.
Nurlu, N., Köksal, S., & Kohút, M. (2022). Late Cretaceous volcanic arc magmatism in southeast Anatolian Orogenic Belt: Constraints from whole‐rock, mineral chemistry, Sr–Nd isotopes and U–Pb zircon ages of the Baskil Intrusive Complex (Malatya, Turkey). Geological Journal, 57(8), 3048-3073. https://doi.org/10.1002/gj.4460
Sar, A., Ertürk, M.A., & Rizeli, M.E., 2019. Genesis of Late Cretaceous intra-oceanic arc intrusions in the Pertek area of Tunceli Province, eastern Turkey, and implications for the geodynamic evolution of the southern Neo-Tethys: Results of zircon U–Pb geochronology and geochemical and Sr-Nd isotopic analyses, Lithos, 105263: 350-351. https://doi.org/10.1016/j.lithos.2019.105263
Sar, A., Rizeli, M. E., & Ertürk, M. A. (2022). Geçityaka Köyü (Tunceli) Çevresindeki Elazığ Magmatik Kompleksi’ne Ait Kayaçların Petrografik ve Jeokimyasal Özellikleri. El-Cezeri, 9(2), 680-694. https://doi.org/10.31202/ecjse.993333
Rızaoğlu, T., Parlak, O., Höck, V., Koller, F., Hames, W. E., & Billor, Z. (2009). Andean-type active margin formation in the eastern Taurides: Geochemical and geochronogical evidence from the Baskil granitoid (Elazığ, SE Turkey). Tectonophysics, 473(1-2), 188-207. https://doi.org/10.1016/j.tecto.2008.08.011
Rowan, L. C., & Mars, J. C. (2003). Lithologic mapping in the Mountain Pass, California area usingAdvanced Spaceborne Thermal Emission and Reflection Radiometer (ASTER) data, Remote Sensing of Environment 84, 350–366. https://doi.org/10.1016/S0034-4257(02)00127-X
Sayit, K., Ural, M., Koralay, O. E., & Göncüoğlu, M. C. (2026). Trace element, Nd-Hf-Pb isotope geochemistry, and zircon U-Pb geochronology of the Baskil Dikes (Elazığ, Eastern Türkiye): Tracing late cretaceous continental arc magmatism in the Southern Neotethys. Geochemistry 86(2), 126396. https://doi.org/10.1016/j.chemer.2026.126396
Tutlu, R., Ural, M., & Eğri, M. (2026). Detection of Iron-Rich Zones Developed By Skarnification In The Cemisgezek-Pertek (Tunceli) Region Using Remote Sensing Methods, Copernicus Meetings, Proceedings, EGU26-8118. https://doi.org/10.5194/egusphere-egu26-8118
Volesky, J.C., Stern., R.J., & Johnson., P.R., 2003, Geological control of massive sulphide mineralization in the Neoproterozoic Wadi Bidah shear zone, southwestern Saudi Arabia, inferences from orbital remote sensing and field studies, Precambrian Research, 123, 235-247. https://doi.org/10.1016/S0301-9268(03)00070-6
Yalçın, C., Kara, H., Ertürk, M.A., Kalender, L. & Kumral, M. (2023). Preliminary Findings of Fe-Skarn mineralization in Southeast Anatolian Orgenic Belt (Pertek, Tunceli). International Journal of Advanced Natural Sciences and Engineering Researches, 7(4), 153-157. DOI: 10.59287/ijanser.2023.7.4.641

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Yer Bilimleri ve Jeoloji Mühendisliği (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Riza Tutlu
0009-0001-6799-1406
Türkiye

Melek Ural ^*
0000-0002-4174-6058
Türkiye

Mustafa Eğri
0009-0003-1479-8527
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

3 Eylül 2026

Gönderilme Tarihi

1 Şubat 2026

Kabul Tarihi

8 Haziran 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 29 Sayı: 3

IZ

https://izlik.org/JA22HF79DB

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Tutlu, R., Ural, M., & Eğri, M. (2026). PERTEK-ÇEMİŞGEZEK (TUNCELİ) HATTINDAKİ DEMİRLİ ZONLARIN ASTER VNIR-SWIR BANTLARI KULLANILARAK TESPİTİ. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, 29(3), 1020-1028. https://izlik.org/JA22HF79DB

AMA

1.Tutlu R, Ural M, Eğri M. PERTEK-ÇEMİŞGEZEK (TUNCELİ) HATTINDAKİ DEMİRLİ ZONLARIN ASTER VNIR-SWIR BANTLARI KULLANILARAK TESPİTİ. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi. 2026;29(3):1020-1028. https://izlik.org/JA22HF79DB

Chicago

Tutlu, Riza, Melek Ural, ve Mustafa Eğri. 2026. “PERTEK-ÇEMİŞGEZEK (TUNCELİ) HATTINDAKİ DEMİRLİ ZONLARIN ASTER VNIR-SWIR BANTLARI KULLANILARAK TESPİTİ”. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi 29 (3): 1020-28. https://izlik.org/JA22HF79DB.

EndNote

Tutlu R, Ural M, Eğri M (01 Eylül 2026) PERTEK-ÇEMİŞGEZEK (TUNCELİ) HATTINDAKİ DEMİRLİ ZONLARIN ASTER VNIR-SWIR BANTLARI KULLANILARAK TESPİTİ. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi 29 3 1020–1028.

IEEE

[1]R. Tutlu, M. Ural, ve M. Eğri, “PERTEK-ÇEMİŞGEZEK (TUNCELİ) HATTINDAKİ DEMİRLİ ZONLARIN ASTER VNIR-SWIR BANTLARI KULLANILARAK TESPİTİ”, Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, c. 29, sy 3, ss. 1020–1028, Eyl. 2026, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA22HF79DB

ISNAD

Tutlu, Riza - Ural, Melek - Eğri, Mustafa. “PERTEK-ÇEMİŞGEZEK (TUNCELİ) HATTINDAKİ DEMİRLİ ZONLARIN ASTER VNIR-SWIR BANTLARI KULLANILARAK TESPİTİ”. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi 29/3 (01 Eylül 2026): 1020-1028. https://izlik.org/JA22HF79DB.

JAMA

1.Tutlu R, Ural M, Eğri M. PERTEK-ÇEMİŞGEZEK (TUNCELİ) HATTINDAKİ DEMİRLİ ZONLARIN ASTER VNIR-SWIR BANTLARI KULLANILARAK TESPİTİ. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi. 2026;29:1020–1028.

MLA

Tutlu, Riza, vd. “PERTEK-ÇEMİŞGEZEK (TUNCELİ) HATTINDAKİ DEMİRLİ ZONLARIN ASTER VNIR-SWIR BANTLARI KULLANILARAK TESPİTİ”. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, c. 29, sy 3, Eylül 2026, ss. 1020-8, https://izlik.org/JA22HF79DB.

Vancouver

1.Riza Tutlu, Melek Ural, Mustafa Eğri. PERTEK-ÇEMİŞGEZEK (TUNCELİ) HATTINDAKİ DEMİRLİ ZONLARIN ASTER VNIR-SWIR BANTLARI KULLANILARAK TESPİTİ. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi [Internet]. 01 Eylül 2026;29(3):1020-8. Erişim adresi: https://izlik.org/JA22HF79DB