TR71 BÖLGESİNDE MADEN İHRACATININ EKONOMİK BÜYÜMEYE KATKISI: KANTİL REGRESYON ANALİZİ (2014–2024)

Zeynel Başıbüyük; Gökhan Ekincioğlu; Gazi Polat; Esra Yılmaz

TR EN

TR71 BÖLGESİNDE MADEN İHRACATININ EKONOMİK BÜYÜMEYE KATKISI: KANTİL REGRESYON ANALİZİ (2014–2024)

Öz

Madencilik sektörü, sanayi ve hizmetler başta olmak üzere birçok alana girdi sağlayarak ülke ekonomilerinin gelişmesinde stratejik bir konuma sahiptir. Türkiye sahip olduğu zengin maden çeşitliliği ile küresel ölçekte önemli bir üretici ve ihracatçı ülkedir. Bu çalışmada TR71 Bölgesi’nde (Kırşehir, Kırıkkale, Nevşehir, Niğde, Aksaray) maden ihracatının bölgesel ekonomik büyümeye katkısı incelenmiştir. Çalışmada Türkiye İhracatçılar Meclisi verilerinden yararlanılarak maden ihracatının kişi başına düşen gelir üzerindeki etkisi kantil regresyon yöntemiyle analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular, düşük gelir düzeyindeki illerde maden ihracatının gelir artışına anlamlı katkı sağladığını, orta ve yüksek gelir düzeylerinde ise etkinin sınırlı kaldığını ortaya koymaktadır. Özellikle Nevşehir maden ihracatında ön plana çıkarken, Kırşehir yüksek genel ihracatına rağmen maden ihracatında zayıf bir performans sergilemiştir. Sonuç olarak, madenciliğin düşük gelirli illerde desteklenmesi, katma değer yaratacak yatırımların artırılması ve sektörel çeşitliliğin geliştirilmesi, TR71 bölgesinin kalkınmasına önemli katkılar sağlayacaktır.

Anahtar Kelimeler

CONTRIBUTION OF MINERAL EXPORTS TO ECONOMIC GROWTH IN THE TR71 REGION: QUANTILE REGRESSION ANALYSIS (2014–2024)

Öz

The mining sector holds a strategic position in the development of national economies by providing inputs to many areas, particularly industry and services. Türkiye, with its rich mineral diversity, is a significant producer and exporter on a global scale. This study examines the contribution of mineral exports to regional economic growth from the TR71 Region (Kırşehir, Kırıkkale, Nevşehir, Niğde, Aksaray). The study analyzes the impact of mineral exports on per capita income by employing quantile regression based on data obtained from the Turkish Exporters Assembly. The findings reveal that mineral exports contribute significantly to income growth in low-income provinces, while the impact is limited in middle- and high-income provinces. Nevşehir, in particular, stands out in mineral exports, while Kırşehir, despite its high overall exports, exhibited a weak performance in mineral exports. In conclusion, supporting mining in low-income provinces, increasing value-added investments, and improving sectoral diversity will significantly contribute to the development of the TR71 region.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ahiler Kalkınma Ajansı. (2024). TR71 Düzey 2 Bölgesi 2024–2028 Bölge Planı. (Erişim: 08.02.2025), https://www.ahika.gov.tr/assets/upload/dosyalar/tr71-duzey-2-bolgesi-2024-2028-bolge-plani_kucuk_boyut.pdf
Akbay, D., & Ekincioğlu, G. (2021). Employment and labor force in marble and natural stone industry. In Türkiye 11. Uluslararası Mermer ve Doğal Taş Kongresi (MERSEM 2021) (ss. 1–12). Diyarbakır, Türkiye.
Başyiğit, M. (2021). Türkiye maden ihracatı ekonomisi ve pazar yapısı: MINT ülkeleri ile karşılaştırılması, Doktora Tezi. İstanbul Teknik Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İstanbul.
Bbaale, E., & Mutenyo, J. (2011). Export composition and economic growth in Sub-Saharan Africa: A panel analysis. Consilience, 6, 1–19.
Bigsten, A., Gebreeyesus, M., Söderbom, M., & Teal, F. (2004). Do African manufacturing firms learn from exporting? Journal of Development Studies, 40(3), 115–141. https://doi.org/10.1080/0022038042000213229.
Bozkurt, E. (2001). Neotectonics of Turkey—a synthesis. Geodinamica Acta, 14(1–3), 3–30. https://doi.org/10.1080/09853111.2001.11432432
Buchinsky, M. (1998). Recent advances in quantile regression models: A practical guideline for empirical research. Journal of Human Resources, 33(1), 88–126. https://doi.org/10.2307/146316
Chen, C. L. (2005). An introduction to quantile regression and the QUANTREG procedure. SAS Institute Inc.

Çeştepe, H., & Yıldız, S. K. (2022). Türkiye Madencilik Sektörünün Rekabet Gücü Üzerine Ampirik Bir İnceleme. Econder Uluslararası Akademik Dergi, 6(2), 235-249. https://doi.org/10.35342/econder.1213173
Delibalta, M. S., & Çiner, F. (2019). Madencilik sektöründe atık yönetimi ve Avrupa Birliği çevre mevzuatı ilişkisi analizi. In 1st International Conference on Environment, Technology and Management (ICETEM) (ss. 640–650).
Demir, B. G., Akbulut, A., & Özdoğan, A. K. (2025). Türkiye’nin Cezayir, Mısır, Libya Dış Ticareti ve Maden İhracatı. Turkish Journal of African Studies, 2(2), 147-161. https://izlik.org/JA37DG94UA
Feder, G. (1983). On exports and economic growth. Journal of Development Economics, 12(1–2), 59–73. Foster-McGregor, N., Isaksson, A., & Kaulich, F. (2016). Importing, productivity and absorptive capacity in Sub-Saharan African manufacturing and services firms. Open Economies Review, 27(1), 87–117. DOI 10.1007/s11079-015-9367-7
Hao, L., & Naiman, D. Q. (2007). Quantile regression (No. 149). Sage Publications. Isaiah Zayone, T., Henneberry, S. R., & Radmehr, R. (2020). Effects of agricultural, manufacturing, and mineral exports on Angola’s economic growth. Energies, 13(6), 1494. https://doi.org/10.3390/en13061494
Kalkınma Bakanlığı. (2013). İllerin ve bölgelerin sosyo-ekonomik gelişmişlik sıralaması araştırması (SEGE-2011). Bölgesel Gelişme ve Yapısal Uyum Genel Müdürlüğü.
Koçoğlu, D. ve Kantar, M. (2016). Türkiye madencilik sektörünün beş güç modeli ile değerlendirilmesi. Pamukkale İşletme ve Bilişim Yönetimi Dergisi, (1), 1-10. https://izlik.org/JA57ZY66NG
Koenker, R. (2005). Quantile regression. Cambridge University Press.
Koenker, R., & Bassett, G. (1978). Regression quantiles. Econometrica, 46(1), 33–50.
MTA (Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü). (2010a). Kırşehir madenleri. (Erişim: 29.03.2025), https://www.mta.gov.tr/v3.0/sayfalar/bilgi-merkezi/maden_potansiyel_2010/kirsehir_madenler.pdf
MTA (Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü). (2010b). Kırıkkale madenleri. (Erişim: 29.03.2025), https://www.mta.gov.tr/v3.0/sayfalar/bilgi-merkezi/maden_potansiyel_2010/Kirikkale_Madenler.pdf
MTA (Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü). (2010c). Nevşehir madenleri. (Erişim: 29.03.2025), https://www.mta.gov.tr/v3.0/sayfalar/bilgi-merkezi/maden_potansiyel_2010/Nevsehir_Madenler.pdf
MTA (Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü). (2010d). Niğde maden haritası. (Erişim: 29.03.2025), https://www.mta.gov.tr/v3.0/sayfalar/hizmetler/maden-haritalari/nigde.pdf
MTA (Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü). (2010e). Aksaray madenleri. (Erişim: 29.03.2025), https://www.mta.gov.tr/v3.0/sayfalar/bilgi-merkezi/maden_potansiyel_2010/Aksaray_Madenler.pdf
Naude, W., Bosker, M., & Matthee, M. (2010). Export specialisation and local economic growth. World Economy, 33(4), 552–572. https://doi.org/10.1111/j.1467-9701.2009.01239.x
Okay, A. I. (2008). Geology of Turkey: A synopsis. Ankara University Earth Sciences Journal, 1, 19–42.
Sahoo, A. K., Sahoo, D., & Sahu, N. C. (2014). Mining export, industrial production and economic growth: A cointegration and causality analysis for India. Resources Policy, 42, 27-34. https://doi.org/10.1016/j.resourpol.2014.09.001
Şengör, A. M. C., & Yılmaz, Y. (1981). Tethyan evolution of Turkey: A plate tectonic approach. Tectonophysics, 75(3–4), 181–241.
Sönmez, A. (2016). Türkiye maden sektörü ihracatına konjonktürel faktörlerin etkisi. Yönetim ve Ekonomi Dergisi, 23(2), 315-336. https://doi.org/10.18657/yecbu.56057
Şipal, E. M. Y. (2026). Ekonomik, Sosyal ve Çevresel Boyutlarıyla Madencilik Sektörünün Sürdürülebilir Kalkınmaya Katkısı: Türkiye Örneği. Istanbul Gelisim University Journal of Social Sciences, (Advanced Online Publication), 1466-1488. https://doi.org/10.17336/igusbd.1710333
T.C. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı. (2020). Türkiye Madencilik Sektörü Gelişim Raporu.
TİM (Türkiye İhracatçılar Meclisi). (2025). İhracat rakamları. https://tim.org.tr/tr/ihracat-rakamlari. (Erişim: 05.03.2025)
TMD (Türkiye Madenciler Derneği). (2025). Sektörden haber bülteni: Maden (Sayı 102).
TÜİK ( Türkiye İstatistik Kurumu). (2025). https://www.tuik.gov.tr/. (Erişim: 05.03.2025)
Wood, A., & Mayer, J. (2001). Africa’s export structure in a comparative perspective. Cambridge Journal of Economics, 25(3), 369–394. https://doi.org/10.1093/cje/25.3.369

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Maden Yatakları ve Jeokimya

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Zeynel Başıbüyük
0000-0003-2845-148X
Türkiye

Gökhan Ekincioğlu ^*
0000-0001-9377-6817
Türkiye

Gazi Polat
0000-0002-9797-4017
Türkiye

Esra Yılmaz
0000-0001-6435-2281
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

3 Eylül 2026

Gönderilme Tarihi

5 Şubat 2026

Kabul Tarihi

8 Haziran 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 29 Sayı: 3

IZ

https://izlik.org/JA89TD73NT

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Başıbüyük, Z., Ekincioğlu, G., Polat, G., & Yılmaz, E. (2026). TR71 BÖLGESİNDE MADEN İHRACATININ EKONOMİK BÜYÜMEYE KATKISI: KANTİL REGRESYON ANALİZİ (2014–2024). Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, 29(3), 1029-1041. https://izlik.org/JA89TD73NT

AMA

1.Başıbüyük Z, Ekincioğlu G, Polat G, Yılmaz E. TR71 BÖLGESİNDE MADEN İHRACATININ EKONOMİK BÜYÜMEYE KATKISI: KANTİL REGRESYON ANALİZİ (2014–2024). Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi. 2026;29(3):1029-1041. https://izlik.org/JA89TD73NT

Chicago

Başıbüyük, Zeynel, Gökhan Ekincioğlu, Gazi Polat, ve Esra Yılmaz. 2026. “TR71 BÖLGESİNDE MADEN İHRACATININ EKONOMİK BÜYÜMEYE KATKISI: KANTİL REGRESYON ANALİZİ (2014–2024)”. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi 29 (3): 1029-41. https://izlik.org/JA89TD73NT.

EndNote

Başıbüyük Z, Ekincioğlu G, Polat G, Yılmaz E (01 Eylül 2026) TR71 BÖLGESİNDE MADEN İHRACATININ EKONOMİK BÜYÜMEYE KATKISI: KANTİL REGRESYON ANALİZİ (2014–2024). Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi 29 3 1029–1041.

IEEE

[1]Z. Başıbüyük, G. Ekincioğlu, G. Polat, ve E. Yılmaz, “TR71 BÖLGESİNDE MADEN İHRACATININ EKONOMİK BÜYÜMEYE KATKISI: KANTİL REGRESYON ANALİZİ (2014–2024)”, Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, c. 29, sy 3, ss. 1029–1041, Eyl. 2026, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA89TD73NT

ISNAD

Başıbüyük, Zeynel - Ekincioğlu, Gökhan - Polat, Gazi - Yılmaz, Esra. “TR71 BÖLGESİNDE MADEN İHRACATININ EKONOMİK BÜYÜMEYE KATKISI: KANTİL REGRESYON ANALİZİ (2014–2024)”. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi 29/3 (01 Eylül 2026): 1029-1041. https://izlik.org/JA89TD73NT.

JAMA

1.Başıbüyük Z, Ekincioğlu G, Polat G, Yılmaz E. TR71 BÖLGESİNDE MADEN İHRACATININ EKONOMİK BÜYÜMEYE KATKISI: KANTİL REGRESYON ANALİZİ (2014–2024). Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi. 2026;29:1029–1041.

MLA

Başıbüyük, Zeynel, vd. “TR71 BÖLGESİNDE MADEN İHRACATININ EKONOMİK BÜYÜMEYE KATKISI: KANTİL REGRESYON ANALİZİ (2014–2024)”. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, c. 29, sy 3, Eylül 2026, ss. 1029-41, https://izlik.org/JA89TD73NT.

Vancouver

1.Zeynel Başıbüyük, Gökhan Ekincioğlu, Gazi Polat, Esra Yılmaz. TR71 BÖLGESİNDE MADEN İHRACATININ EKONOMİK BÜYÜMEYE KATKISI: KANTİL REGRESYON ANALİZİ (2014–2024). Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi [Internet]. 01 Eylül 2026;29(3):1029-41. Erişim adresi: https://izlik.org/JA89TD73NT