Toros Sedirinde Genç Odun ve Olgun Odunun Bazı Fiziksel ve Mekanik Özellikleri

Bekir Bal; İbrahim Bektaş; Alperen Kaymakçı

EN TR

Some Physical and Mechanical Properties of Juvenile Wood and Mature Wood of Taurus Cedar

Abstract

In this study, some important physical and mechanical properties of juvenile wood and mature wood of Taurus cedar (Cedrus Libani A.Richard) obtained from Kahramanmaraş-Başkonuş region were determined according to Turkish standards. Air-dried density, oven-dried density, volumetric shrinkage, volumetric swelling, fiber saturation point, and green moisture content of juvenile wood were 574 kg/m3 , 524 kg/m3 , 8.45%, 9.27%,17.92% and 37.2%, respectively, and in the same order; these properties of mature wood were 588 kg/m3, 547 kg/m3 , 11.86%, 12.92%, 24.48% and 128.2%, respectively. Modulus of rupture, modulus of elasticity, compression strength, shear strength, impact bending of the juvenile wood were 75.8 N/mm2 , 6668 N/mm2 , 44.6 N/mm2 , 5.2 N/mm2 , and 0.360 kgm/cm2 respectively and in the same order, these properties of the mature wood were 94.4 N/mm2 , 8963 N/mm2 , 59.2 N/mm2 , 5.9 N/mm2 and 0.514 kgm/cm2 . According to these results, it is concluded that physical and mechanical properties of Taurus cedar were significantly different between juvenile wood and mature wood, and extractives influenced physical properties but didn’t influence overly mechanical properties.

Keywords

Toros Sedirinde Genç Odun ve Olgun Odunun Bazı Fiziksel ve Mekanik Özellikleri

Öz

Bu çalışmada, Kahramanmaraş-Başkonuş mevkiinden temin edilen Toros sedirinin (Cedrus Libani A.Richard) genç odun ve olgun odununun bazı fiziksel ve mekanik özellikleri Türk standartlarına göre belirlenmiştir. Genç odunun hava kurusu yoğunluk, tam kuru yoğunluk, hacmen daralma, hacmen genişleme, lif doygunluk noktası ve taze hal rutubeti sırasıyla; 574 kg/m3, 524 kg/m3, %8.45, %9.27 %17.92 ve %37.2 ve aynı sıra ile olgun odunun 588 kg/m3, 547 kg/m3, %11.86, %12.92, %24.48 ve %128.2 olarak ölçülmüştür. Genç odunda eğilme direnci, elastikiyet modülü, basınç direnci, makaslama direnci, şok direnci sırasıyla; 75.8 N/mm2, 6668 N/mm2, 44.6 N/mm2, 5.2 N/mm2, 0.360 kgm/cm2 ve olgun odunun aynı sıra ile 94.4 N/mm2, 8963 N/mm2, 59.2 N/mm2, 5.9 N/mm2 ve 0.514 kgm/cm2 olarak belirlenmiştir. Bu sonuçlara göre; Toros sedirinin fiziksel ve mekanik özelliklerinin, genç odun ve olgun odun arasında önemli derecede farklı olduğu ve ekstraktif maddelerin fiziksel özellikleri etkilediği fakat mekanik özellikleri fazla etkilemediği sonucuna varılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Bozkurt Y., Erdin N., “İğne Yapraklı ve Yapraklı Ağaç Odunlarında Tanım Özellikleri”, İstanbul üniversitesi, Orman fakültesi yayınları, Üniversite yayın No:3907. İstanbul. 1995.
Aiello A.S., Dosmann M.S., “The quest for the Hardy Cedar-of-lebanon”, Arnoldia: The magazine of the Arnold Arboretum 65 (1):26-35, 2007. [3]. Anonim,
“Cedrus Libani taxonomy”, http //en.wikipedia.org/wiki/Cedruslibani. (Son erişim tarihi: 08.08.2012) 2012a.
Yılmaz E., Gürses M.K., “Doğu Akdeniz ormancılığında sedir”, Doğu Akdeniz ormancılık araştırma müdürlüğü, DOA dergisi, Sayı:3. 1997. [5]. Dutkuner İ., Akten M., “Kahraman maraş’ta kent içi park ve ağaçlandırmalarda kullanılabilecek ağaç taksonları”, KSÜ, Fen ve mühendislik dergisi, 3 (2):28-31, 2000.
Mayer H., Sevim M., “Lübnan sediri, Lübnan’daki 5000 yıllık tahribatı, Anadolu’da bugünkü yayılış sahası ve bu ağaç türünün Alplere tekrar getirilmesi hakkında düşünceler (Çeviren: Necmettin Çepel)”. İ.Ü. Orman Fakültesi Dergisi, Seri B, 10 (2): 111-142. 1959. [7]. Berkel A., “Lübnan sedirinde
teknolojik araştırmalar”, İÜ, Orman fakültesi dergisi Seri A 1 (1):182-211. 1951.
Evcimen B.S., “Türkiye sedir orman larının ekonomik önemi ve amenajman esasları”, İÜ, orman fakültesi dergisi (A), 12 (1): 27-66. 1962.
Anonim, “Orman varlığımız”, Orman genel müdürlüğü yayınları, S:55, Ankara, 2006.

Anonim, “Sedir ormanları rehabilitasyonu eylem planı”, TC Çevre ve Orman Bakanlığı, Orman Genel
http://web.ogm.gov.tr/birimler/merkez/silvikultur/ Müdürlüğü, dokumanlar/eylem_planları 08.08.2012), 2012b. (Son erişim: [11].
Bozkurt Y., Erdin N., “Ağaç Teknolojisi Ders Kitabı”, İ.Ü. Orman Fakültesi, Yayın no: 445, S: 136 ve 336, İstanbul. 1997. [12].
Göker Y., “Türkiye Akdeniz Bölgesi Ormanları ve Ormancılığına İlişkin Yaklaşımlar: Akdeniz Bölgesi Doğal Ağaç Türlerinin Teknolojik ve Endüstriyel Özellikleri”, IÜ Orman Fakültesi Ormancılık Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürlüğü Yayınları, Müdürlük Yayın No 1, 169- 180, İstanbul. 1992. [13].
Doğu D., Koç H., As N., Atik C., Aksu B., Erdinler S., “Türkiye’de yetişen endüstriyel öneme sahip ağaçların temel kimlik bilgileri ve kullanıma yönelik genel değerlendirme”, İÜ, orman fakültesi dergisi, Seri B, Cilt: 51, Sayı:2. 2001. [14].
Kurt Y., Kaçar M.S., Işık K., “Traditional Tar Production from Cedrus libani A. Rich on the Taurus Mountains in Southern Turkey”, Economic Botany, 62 (4): 615-620. 2008.
Green D.W., Winandy J.E, Kretschmann D.E., “Mechanical Properties of Wood”, Wood handbook, Wood as an Engineering Material. FPL- GTR-113, P:32, Madison. 1999. [16].
Larson P.R., Kretschmann D.E., Clark III.A., Isebrands J.G., “Formation and Properties of Juvenile wood in Southern Pines, A Synopsis”, Forest Product Laboratory, General Technical Report, FPL-GTR-129, P:3. 2001. [17].
Wiedenhoelft A.C., Miller R.B., “Structure and Function of Wood”, Handbook of wood chemistry and wood composites, CRC Press, P:30. 2005.
Örs Y., Keskin H., “Ağaç Malzeme Bilgisi”, Gazi Üniversitesi Ders Kitabı, S:23, 54, Ankara. 2001.
Erdin N., “Toros sediri (Cedrus libani A. Rich.) odununun anatomik yapısı ve özgül ağırlığı üzerine araştırmalar”. İ.Ü. Orman Fakültesi Dergisi, 33(2): 232-293. 1983. [20].
Demetçi E., “Toros sediri (Cedrus libani a. Rich.) odununun bazı fiziksel ve mekanik özellikleri üzerine araştırmalar”. Ormancılık Araştırma Enstitüsü Yayınları, Teknik Bülten Serisi No: 180, Ankara. 1986. [21].
Bal B.C., Bektaş İ., Kaymakçı A., “Kahramanmaraş Başkonuş mevkiinde yetişen sedir (Cedrus libani A.Richard) ağacında boyuna ve radyal yönde fiziksel özelliklerde meydana gelen değişmeler”, I. Ulusal Akdeniz Orman ve Çevre Sempozyumu bildiriler kitabı, S:1055, 2011a. [22].
Bal B.C., Bektaş İ., Kaymakçı A., “Sedir (Cedrus libani A.Richard) odununun bazı önemli mekanik özellikleri ve bu özelliklerin tam kuru yoğunlukla ilişkisi”, I. Ulusal Akdeniz orman ve çevre sempozyumu, Bildiriler kitabı, S:1150, 2011b. [23].
Keskin H., “Lamine masif ağaç malzemelerin teknolojik özellikleri ve ağaç işleri endüstrisinde kullanım imkanları”, GÜ, Fen Bilimleri Enstitüsü, Doktora Tezi, Ankara. 2001. [24].
TS 4176, “Odunun Fiziksel ve Mekaniksel Özelliklerin Tayini için Homojen Meşçerelerden Numune Ağacı ve laboratuar Numunesi Alınması”, Türk Standartları Enstitüsü, Ankara. [25].
TS 2470, “Odunda Fiziksel ve Mekaniksel Deneyler İçin Numune Alma Metotları ve Genel Özellikler”, Türk Standartları Enstitüsü, Ankara, [26].
TS 2471, “Odunda Fiziksel ve Mekaniksel Deneyler İçin Rutubet Miktarı Tayini”, Türk Standartları Enstitüsü, Ankara, 1976. [27].
TS 2472, “Odunda Fiziksel ve Mekaniksel Deneyler İçin Birim Hacim Ağırlığı Tayini”, Türk Standartları Enstitüsü, Ankara, 1976. [28].
TS 4083, “Odunda Radyal ve Teğet Doğrultuda Çekmenin Tayini”, Türk Standartları Enstitüsü, Ankara.1983.
TS 4085, “Odunda Hacimsel Çekmenin Tayini”, Türk Standartları Enstitüsü, Ankara.1983. [30].
TS 4084, “Odunda Radyal ve Teğet Doğrultuda Şişmenin Tayini”, Türk Standartları Enstitüsü, Ankara.1983. [31].
TS 4086, “Odunda Hacimsel Şişmenin Tayini”, Türk Standartları Enstitüsü, Ankara,1983. [32].
TS 2474, “Odunun Statik Eğilme Dayanımının Tayini”, Türk Standartları Enstitüsü, Ankara, 1976.
TS 2478, “Odunun Statik Eğilmede Elastiklik Modülünün Tayini”, Türk Standartları Enstitüsü, Ankara. 1976. [34]. TS 2477,
“Odunun Çarpmada Eğilme Dayanımının Tayini”, Türk Standartları Enstitüsü, Ankara. TS 2479, “Odunun Statik Sertliğinin Tayini”, Türk Standartları Enstitüsü, Ankara.196. [35].
TS 2595, “Odunun Liflere Paralel Doğrultuda Basınç Dayanımının Tayini”, Türk Standartları Enstitüsü, Ankara.1977. [36].
TS 3459, “Odunda Liflere Paralel doğrultuda Makaslama
Standartları Enstitüsü, Ankara. 1980. Tayini”,
Türk [37]. TS 2479, “Odunun Statik Sertliğinin Tayini”, Türk Standartları Enstitüsü, Ankara,1976. [38].
Usta M., Kara Z., “The chemical composition of wood and bark of Cedrus libani A.Rich”, Holz als Roh-und Werkstoff 55 (1997): 268. 1997. [39].
Hafızoğlu H., Usta M., “Chemical composition of coniferous wood species occurring in Turkey”, Holz als Roh-und Werkstoff 63(2005):83-85. 2005. [40].
Simpson W., Tenwolde A., “Physical Properties and Moisture Relations of Wood”, Wood handbook, Wood as Engineering Material. FPL,GTR, 113, P:3-6, Madison. 1999. [41].
Kord B., Kialashaki A., Kord B., “The within- tree variation in wood density and shrinkage, and their relationship in Populus euramericana”, Turk J Agric For 34 (2010): 1-6. 2010. [42].
Kiaei M., “Anatomical, physical, and mechanical properties of eldar pine (Pinus eldarica) grown in the Kelardasht region”, Turk J Agric For. 35 (2011): 31-42. 2011. [43].
Bozkurt Y., Göker Y., “Fiziksel ve Mekanik Ağaç Teknolojisi”, İÜ, Orman Fakültesi Yayınları, Üniversite Yayın No:3944, İstanbul. 1996. [44].
Bao F.C., Jiang Z.H., Jiang X.M., Lu X.X., Luo X.Q., Zhang S.Y., “Differences in wood properties between juvenile wood and mature wood in 10 species in China”, Wood Sci Tech 35 (2001): 363-375. 2001. [45].
Arslan M.B., Aydemir D., “Genç odun ve özellikleri”, Bartın orman fakültesi dergisi, 11 (16): 25-32, 2009.
Rowell R.M., “Moisture properties”, Handbook of wood chemistry and wood composites, CRC Press, P:30. 2005.
Bal B.C., “Genç odun ve olgun odunun lif morfolojisindeki farklılıklar üzerine bir araştırma”, Düzce üniversitesi orman fakültesi dergisi 8 (2) (2012):29-35.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Malzeme Üretim Teknolojileri

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Bekir Bal

İbrahim Bektaş

Alperen Kaymakçı

Yayımlanma Tarihi

7 Şubat 2013

Gönderilme Tarihi

13 Ağustos 2012

Kabul Tarihi

-

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2012 Cilt: 15 Sayı: 2

IZ

https://izlik.org/JA27CL59NK

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Bal, B., Bektaş, İ., & Kaymakçı, A. (2013). Toros Sedirinde Genç Odun ve Olgun Odunun Bazı Fiziksel ve Mekanik Özellikleri. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, 15(2), 17-27. https://izlik.org/JA27CL59NK