DEMATEL TABANLI TOPSIS YÖNTEMİ VE KÜME KAPSAMA MODELİ İLE AFET LOJİSTİĞİ İÇİN DEPO YERİ SEÇİMİ: EGE BÖLGESİ ÖRNEĞİ

Afet lojistiği, gelişen olumsuz doğa olaylarında meydana gelen ihtiyaçların en aza indirilmesi için gerçekleştirilen tüm faaliyetleri (planlama, bilgi akışı, depolama, dağıtım vb.) kapsar. Gerçekleştirilen faaliyetler içerisinde depolama faaliyeti, afet durumundaki hızlı müdahale için kritik bir öneme sahiptir. Bu nedenle afet lojistiği kapsamında ele alınması gereken en önemli problemlerin başında uygun depo yeri seçimi gelir. Çalışmada uygun depo yeri/yerleri belirlemek için iki aşamalı bir yöntem kullanılmaktadır. Çalışmanın ilk aşamasında Çok Kriterli Karar Verme yöntemlerinden DEMATEL yöntemi değerlendirme kriterlerini derecelendirmek için kullanılırken TOPSIS yöntemi DEMATEL yöntemi ile entegre olarak alternatif alanları derecelendirmek için kullanılır. Çalışmada Ege Bölgesi’nde yer alan iller alternatif depo yeri alanları olarak ele alınmaktadır ve bu iller, illerdeki nüfus sayısı, yatırım maliyeti, altyapı durumu ve risk seviyeleri değerlendirme kriterleri ile derecelendirilmektedir. DEMATEL tabanlı TOPSIS yöntemi sonuçlarına göre skor değerleri yüksekten düşüğe doğru sırasıyla İzmir, Aydın, Denizli, Manisa, Uşak, Afyonkarahisar, Kütahya ve Muğla olarak ortaya çıkmaktadır. Çalışmanın ikinci aşamasında DEMATEL tabanlı TOPSIS yöntemi ile entegre olarak Küme Kapsama Modeli geliştirilmektedir. Geliştirilen Küme Kapsama Modeli sonucunda ise Denizli, Muğla ve Balıkesir illerinde kurulum kararları verilmektedir. Çalışmada tüm bölgeyi kapsayacak kurulum kararlarının verilmesi ile gelecekte meydana gelebilecek afet olaylarına müdahalenin hızlandırılmasının sağlanacağı düşünülmektedir.

Disaster logistics covers all activities (planning, information flow, storage, distribution, etc.) carried out to minimize the needs that occur in adverse natural events. Among the activities carried out, the storage activity has a critical importance for the rapid response in case of disaster. For this reason, the most important problem to be dealt with within the scope of disaster logistics is the selection of the appropriate warehouse location. A two-stage method is used in the study to determine optimum warehouse location/locations. In the first stage of the study, the DEMATEL method, one of the Multi-Criteria Decision Making methods, is used to rate the evaluation criteria, while the TOPSIS method is integrated with the DEMATEL method to rank alternative areas. In the study, the provinces in the Aegean Region are considered alternative warehouse areas, and these provinces are rated according to the number of populations in the provinces, investment cost, infrastructure status, and risk levels. According to the results of DEMATEL-based TOPSIS method, the score values appear as İzmir, Aydın, Denizli, Manisa, Uşak, Afyonkarahisar, Kütahya and Muğla, respectively, from high to low. In the second phase of the study, the Set Covering Model is developed and integrated with the DEMATEL-based TOPSIS method. As a result of the developed Set Covering Model, establishment decisions are made in Denizli, Muğla, and Balıkesir provinces. In the study, it is thought that making the installation decisions that will cover the whole region, will be ensured that the response to disaster events that may occur in the future will be accelerated.