ENDÜSTRİ 4.0 TEMELİNDE ONLİNE ALIŞVERİŞ SİTELERİNİN SEÇİMİNDE DİKKATE ALINACAK KRİTERLERİN DEMATEL YÖNTEMİ İLE DEĞERLENDİRİLMESİ

Zeynep Durmaz; Erdem Aksakal

doi:10.17780/ksujes.1340294

EN TR

EVALUATION OF THE CRITERIA TO BE CONSIDERED WHEN SELECTING ONLINE SHOPPING SITES BASED ON INDUSTRY 4.0 WITH DEMATEL METHOD

Abstract

In recent years, with the rapid development of technology and the increase in internet usage, the interest in online shopping sites is increasing. Considering this increasing consumer interest, competition between online shopping sites is increasing day by day. In this competitive environment, it is of great importance to be a platform that attracts the attention of consumers and is preferred. In this study, the evaluation process of the criteria that are effective in choosing online shopping sites on the basis of Industry 4.0 is discussed. Criteria to be considered in the study; product information and variety, on-time and accurate delivery, website design and performance, reliability/confidentiality and customer satisfaction. DEMATEL method, one of the Multi-Criteria Decision Making (MCDM) methods, was used to determine the relationships and importance of these criteria. Thus, the process of determining the criteria that should be taken into account in the online competitive environment is shown and the criteria that are assumed to contribute to this are evaluated. As a result of these evaluations, suggestions were made to improve the current situation of online shopping sites on the basis of Industry 4.0.

Keywords

ENDÜSTRİ 4.0 TEMELİNDE ONLİNE ALIŞVERİŞ SİTELERİNİN SEÇİMİNDE DİKKATE ALINACAK KRİTERLERİN DEMATEL YÖNTEMİ İLE DEĞERLENDİRİLMESİ

Öz

Son yıllarda teknolojinin hızla gelişmesi ve internet kullanımının artmasıyla birlikte online alışveriş sitelerine olan ilgi daha da artmaktadır. Artan bu tüketici ilgisi göz önüne alındığında, online alışveriş siteleri arasındaki rekabet de her geçen gün artmaktadır. Bu rekabet ortamında tüketicilerin ilgisini çeken ve tercih edilen bir platform olmak büyük önem taşımaktadır. Bu çalışmada Endüstri 4.0 temelinde online alışveriş sitelerinin tercih edilmesinde etkili olan kriterlerin değerlendirilme süreci ele alınmaktadır. Çalışmada dikkat edilecek kriterler; ürün bilgisi ve çeşitliliği, zamanında ve doğru teslimat, web sitesi tasarımı ve performansı, güvenilirlik/gizlilik ve müşteri memnuniyetidir. Bu kriterlerin ilişkilerinin ve önemlerinin belirlenmesinde Çok Kriterli Karar Verme (ÇKKV) yöntemlerinden DEMATEL yöntemi kullanılmıştır. Böylelikle online rekabet ortamında dikkate alınması gereken kriterlerin belirlenme süreci gösterilmiş ve buna katkı sağlayacağı varsayılan kriterler değerlendirilmiştir. Bu değerlendirmeler sonucunda, online alışveriş sitelerinin mevcut durumlarını, Endüstri 4.0 temelinde iyileştirmelerine yönelik öneriler sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Agrawal, V., Seth, N., & Dixit, J. K. (2020). A combined AHP–TOPSIS–DEMATEL approach for evaluating success factors of e-service quality: an experience from Indian banking industry. Electronic Commerce Research, 1-33. https://doi.org/10.1007/s10660-020-09430-3
Aksakal, E., & Dağdeviren, M. (2010). ANP ve DEMATEL yöntemleri ile personel seçimi problemine bütünleşik bir yaklaşım. Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi, 25(4), 905-913.
Bayır, T. (2020). B2C Online Alışveriş Sitelerinin Seçim Kriterlerinin AHP Yöntemi ile Belirlenmesi. Kesit Akademi Dergisi, 6 (25), 641-653.
Çabuk, S., Doğan-Südaş, H., & Bulğurcu B. (2012). Bulanık bir model ile özel alışveriş sitelerinin değerlendirilmesi. Cag University Journal of Social Sciences, 9(2), 35-47.
Çakır, E., Akel A., & Doğaner, D. (2018). Türkiye’de faaliyet gösteren özel alışveriş sitelerinin bütünleşik SWARA -WASPAS yöntemi ile değerlendirilmesi. Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi, 599-616. https://doi.org/10.18092/ulikidince.347658
Cavlak, E. (2012). Online alışveriş sitesi tercihinde etkili olan kriterlerin belirlenmesine ve önceliklendirilmesine yönelik bir karar modeli. Doktora Tezi, İstanbul Teknik Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Endüstri Mühendisliği Anabilim Dalı, İstanbul 95s.
Cheung, C. M., & Lee, M. K. (2006). Understanding consumer trust in Internet shopping: A multidisciplinary approach. Journal of the American society for Information Science and Technology, 57(4), 479-492. https://doi.org/10.1002/asi.20312
Chiu, Y. J., Chen, H. C., Tzeng, G. H., & Shyu, J. Z. (2006). Marketing strategy based on customer behaviour for the LCD-TV. International journal of management and decision making, 7(2-3), 143-165. https://doi.org/10.1504/IJMDM.2006.009140

Derse, O. (2022). DEMATEL Tabanlı TOPSIS yöntemi ve küme kapsama modeli ile afet lojistiği için depo yeri seçimi: Ege Bölgesi örneği. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, 25(4), 702-713. https://doi.org/10.17780/ksujes.1159925
Dündar, S., Fatih, E., & Özdemir, Ş. (2007). Fuzzy TOPSIS yöntemi ile sanal mağazaların web sitelerinin değerlendirilmesi. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 21(1), 287-305.
Gök, A. C., & Perçin, S. (2016). Elektronik alışveriş (e-alışveriş) sitelerinin e-hizmet kalitesi açısından değerlendirilmesinde DEMATEL-AAS-VIKOR yaklaşımı. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 16(2), 131-144. https://doi.org/10.18037/ausbd.389223
Hori, S., & Shimizu, Y. (1999). Designing methods of human interface for supervisory control systems. Control engineering practice, 7(11), 1413-1419. https://doi.org/10.1016/S0967-0661(99)00112-4
Hung, Y. H., Chou, S. C. T., & Tzeng, G. H. (2006). Using a fuzzy group decision approach-knowledge management adoption. APRU DLI 2006 Conference, 48-52.
Kaur, S., & Gupta, S. K. (2021). A fuzzy-based framework for evaluation of website design quality index. International Journal on Digital Libraries, 22, 15-47. https://doi.org/10.1007/s00799-020-00292-6
Li, C. W., & Tzeng, G. H. (2009). Identification of a threshold value for the DEMATEL method using the maximum mean de-entropy algorithm to find critical services provided by a semiconductor intellectual property mall. Expert Systems with Applications, 36(6), 9891-9898. https://doi.org/10.1016/j.eswa.2009.01.073
Li, R., & Sun, T. (2020). Assessing factors for designing a successful B2C E-Commerce website using fuzzy AHP and TOPSIS-Grey methodology. Symmetry, 12(3), 363. https://doi.org/10.3390/sym12030363
Lu, Y. H., Yeh, C. C., & Liau, T. W. (2022). Exploring the key factors affecting the usage intention for cross-border e-commerce platforms based on DEMATEL and EDAS method. Electronic Commerce Research, 1-23. https://doi.org/10.1007/s10660-022-09548-6
Nguyen, P. A. H. (2019, July). Evaluating E-commerce Design Platforms by a Fuzzy VIKOR Approach. 2019 International Conference on System Science and Engineering, 397-400, IEEE. DOI: 10.1109/ICSSE.2019.8823443
Nilashi, M., Ibrahim, O., Mirabi, V. R., Ebrahimi, L., & Zare, M. (2015). The role of security, design and content factors on customer trust in mobile commerce. Journal of Retailing and Consumer Services, 26, 57-69. https://doi.org/10.1016/j.jretconser.2015.05.002
Ömürbek, N., & Şimşek, A. (2014). Analitik hiyerarşi süreci ve analitik ağ süreci yöntemleri ile online alişveriş site seçimi. Journal of Management and Economics Research, 12(22), 306-327. https://doi.org/10.11611/JMER214
Özgüven, N. (2012). PROMETHEE sıralama yöntemi ile özel alışveriş siteleri üzerine bir araştırma. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (27), 195-201.
Petekçi, A. R. (2021). Endüstri 4.0: Fırsat mı tehlike mi?. Bilgisayar Bilimleri ve Teknolojileri Dergisi, 2(1), 7-15.
Seyed-Hosseini, S. M., Safaei, N., & Asgharpour, M. J. (2006). Reprioritization of failures in a system failure mode and effects analysis by decision making trial and evaluation laboratory technique. Reliability engineering & system safety, 91(8), 872-881. https://doi.org/10.1016/j.ress.2005.09.005
Soner, S., & Önüt, S. (2006). Multi-criteria supplier selection: An ELECTRE-AHP application. Sigma, 4, 110-120.
Tsai, P. H., Hsiao, W. H., & Chen, C. J. (2023). Which food delivery platforms are winning the restaurant food delivery wars? Analysis from a consumer perspective. International Journal of Consumer Studies, 47(1), 155-176. https://doi.org/10.1111/ijcs.12816
Tsai, W. H., & Chou, W. C. (2009). Selecting management systems for sustainable development in SMEs: A novel hybrid model based on DEMATEL, ANP, and ZOGP. Expert systems with applications, 36(2), 1444-1458. https://doi.org/10.1016/j.eswa.2007.11.058
TÜSİAD. Türkiye'nin sanayi 4.0 dönüşümü. (2016). https://tusiad.org/tr/yayinlar/raporlar/item/8671-turkiyenin-sanayi-40-donusumu/ Erişim 02.08.2023.
Tzeng, G. H., Chiang, C. H., & Li, C. W. (2007). Evaluating intertwined effects in e-learning programs: A novel hybrid MCDM model based on factor analysis and DEMATEL. Expert systems with Applications, 32(4), 1028-1044. https://doi.org/10.1016/j.eswa.2006.02.004
Wu, W. W., & Lee, Y. T. (2007). Developing global managers’ competencies using the fuzzy DEMATEL method. Expert systems with applications, 32(2), 499-507. https://doi.org/10.1016/j.eswa.2005.12.005
Yalçın, F. (2012). İnternet pazarlamasında müşteri memnuniyeti: Günün fırsatları üzerine bir uygulama. Yüksek Lisans Tezi. Atılım Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İşletme Ana Bilim Dalı, Ankara 143s.
Zhang, X., Liu, P., & Du, Z. (2008). Research on E-commerce website evaluation with hybrid decision-making index and extension of the TOPSIS method. 2008 Third International Conference on Pervasive Computing and Applications, 1, 106-109, IEEE. DOI: 10.1109/ICPCA.2008.4783556

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Endüstri Mühendisliği

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Zeynep Durmaz ^*
0000-0002-6777-5770
Türkiye

Erdem Aksakal
0000-0003-0746-5727
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

12 Aralık 2023

Gönderilme Tarihi

9 Ağustos 2023

Kabul Tarihi

8 Eylül 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Cilt: 26 Sayı: Özel Sayı

DOI

https://doi.org/10.17780/ksujes.1340294

IZ

https://izlik.org/JA22ND52EX

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Durmaz, Z., & Aksakal, E. (2023). ENDÜSTRİ 4.0 TEMELİNDE ONLİNE ALIŞVERİŞ SİTELERİNİN SEÇİMİNDE DİKKATE ALINACAK KRİTERLERİN DEMATEL YÖNTEMİ İLE DEĞERLENDİRİLMESİ. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, 26(Özel Sayı), 1147-1155. https://doi.org/10.17780/ksujes.1340294

Cited By

Tüketicilerin Online Alışveriş Platformlarından Satın Alma Niyetlerine Yönelik Nitel Bir Araştırma

Fiscaoeconomia

https://doi.org/10.25295/fsecon.1441690

Çevrimiçi Alışveriş Platformlarının ÇKKV Yöntemleriyle Değerlendirilmesi

Mühendislik Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi

https://doi.org/10.46387/bjesr.1578824