Araştırma Makalesi

İŞİTSEL KORTEKSİN GÜRÜLTÜDEKİ SESLERİ ALGILAMAK İÇİN KONTRASTA UYUM SAĞLAMASI

Cilt: 28 Sayı: 4 3 Aralık 2025
PDF İndir
TR EN

İŞİTSEL KORTEKSİN GÜRÜLTÜDEKİ SESLERİ ALGILAMAK İÇİN KONTRASTA UYUM SAĞLAMASI

Öz

Zorlu işitme koşullarında, işlevini yerine getirebilmek için çok çeşitli mekanizmalar geliştiren işitme sistemi, çevresel bilgileri kullanarak kaynakları birbirinden ayırmalıdır. Amacımız, işitsel korteksteki nöronal aktivitenin, çeşitli gürültü seviyelerinde davranışsal performansı öngörüp öngörmediğini doğrulamaktır. Bu çalışmada, derin öğrenme teknikleri kullanılarak, gürültülü bir ortamda, hedef sesin varlığı ve yoğunluğunun işitsel kortekste nasıl kodlandığı incelenmiştir. Nöronal veriler, Skalogram veya Mel-spektrogram görüntülere dönüştürülmüştür. Bu görüntüler seslerle önceden eğitilmiş yapay sinir ağı ile işlenmiştir ve sonuçlar karşılaştırılmıştır. Nöronal kodlama kapsamında, hedef sesin yüksek veya düşük gürültü ortamında mevcut olup olmadığı ve 6 hedef ses seviyesinin ayırt edilip edilemeyeceği analiz edilmiştir. Yüksek veya düşük kontrast içerisinde hedef sesin varlığının ve seviyesinin beyinde kodlanması değerlendirilmiştir. Yüksek kontrastta en zayıf hedef ses, %90,4 AUC değeriyle tespit edilirken, düşük kontrastta en zayıf hedef ses, %100 AUC değeriyle sınıflandırılmıştır. Bu işlemin anlaşılması, duyusal engelli kişilere yardımcı olabilecek yapay sistemlerin geliştirilmesine olanak sağlayacaktır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Abrams, E. B., Marantz, A., Krementsov, I., & Gwilliams, L. (2025). Dynamics of Pitch Perception in the Auditory Cortex. J Neurosci, 45(12). https://doi.org/10.1523/JNEUROSCI.1111-24.2025
  2. Alishbayli, A. (2024). Processing of Statistically Defined Sounds in the Auditory Cortex. https://hdl.handle.net/2066/301602
  3. Angeloni, C. F., Mlynarski, W., Piasini, E., Williams, A. M., Wood, K. C., Garami, L., . . . Geffen, M. N. (2023). Dynamics of cortical contrast adaptation predict perception of signals in noise. Nat Commun, 14(1), 4817. DOI: 10.1038/s41467-023-40477-6
  4. Arandjelovic, R., & Zisserman, A. (2017). Look, Listen and Learn. Paper presented at the 2017 IEEE International Conference on Computer Vision. https://doi.org/10.48550/arXiv.1705.0816
  5. Bisharat, G., Kaganovski, E., Sapir, H., Temnogorod, A., Levy, T., & Resnik, J. (2025). Repeated stress gradually impairs auditory processing and perception. PLoS Biol, 23(2), e3003012. DOI: 10.1371/journal.pbio.3003012
  6. Ceravolo, L., Scariati, J. E., Frühholz, S., Van De Ville, D., & Grandjean, D. (2024). Functional and causal neural mechanisms of human voice perception in noisy situations bioRxiv. doi: https://doi.org/10.1101/2024.10.21.619396
  7. Clayton, K. K., McGill, M., Awwad, B., Stecyk, K. S., Kremer, C., Skerleva, D., . . . Polley, D. B. (2024). Cortical determinants of loudness perception and auditory hypersensitivity. bioRxiv. DOI: 10.1101/2024.05.30.596691
  8. Cramer, J., Wu, H. H., Salamon, J., & Bello, J. P. (2019). Look listen and learn more: design choices for deep audio embeddings. IEEE. DOI: 10.1109/ICASSP.2019.8682475

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Derin Öğrenme, Nöral Ağlar

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

3 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

3 Ağustos 2025

Kabul Tarihi

25 Kasım 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 28 Sayı: 4

Kaynak Göster

APA
Özcan, F. (2025). İŞİTSEL KORTEKSİN GÜRÜLTÜDEKİ SESLERİ ALGILAMAK İÇİN KONTRASTA UYUM SAĞLAMASI. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, 28(4), 2080-2092. https://doi.org/10.17780/ksujes.1757598
AMA
1.Özcan F. İŞİTSEL KORTEKSİN GÜRÜLTÜDEKİ SESLERİ ALGILAMAK İÇİN KONTRASTA UYUM SAĞLAMASI. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi. 2025;28(4):2080-2092. doi:10.17780/ksujes.1757598
Chicago
Özcan, Fatma. 2025. “İŞİTSEL KORTEKSİN GÜRÜLTÜDEKİ SESLERİ ALGILAMAK İÇİN KONTRASTA UYUM SAĞLAMASI”. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi 28 (4): 2080-92. https://doi.org/10.17780/ksujes.1757598.
EndNote
Özcan F (01 Aralık 2025) İŞİTSEL KORTEKSİN GÜRÜLTÜDEKİ SESLERİ ALGILAMAK İÇİN KONTRASTA UYUM SAĞLAMASI. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi 28 4 2080–2092.
IEEE
[1]F. Özcan, “İŞİTSEL KORTEKSİN GÜRÜLTÜDEKİ SESLERİ ALGILAMAK İÇİN KONTRASTA UYUM SAĞLAMASI”, Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, c. 28, sy 4, ss. 2080–2092, Ara. 2025, doi: 10.17780/ksujes.1757598.
ISNAD
Özcan, Fatma. “İŞİTSEL KORTEKSİN GÜRÜLTÜDEKİ SESLERİ ALGILAMAK İÇİN KONTRASTA UYUM SAĞLAMASI”. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi 28/4 (01 Aralık 2025): 2080-2092. https://doi.org/10.17780/ksujes.1757598.
JAMA
1.Özcan F. İŞİTSEL KORTEKSİN GÜRÜLTÜDEKİ SESLERİ ALGILAMAK İÇİN KONTRASTA UYUM SAĞLAMASI. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi. 2025;28:2080–2092.
MLA
Özcan, Fatma. “İŞİTSEL KORTEKSİN GÜRÜLTÜDEKİ SESLERİ ALGILAMAK İÇİN KONTRASTA UYUM SAĞLAMASI”. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, c. 28, sy 4, Aralık 2025, ss. 2080-92, doi:10.17780/ksujes.1757598.
Vancouver
1.Fatma Özcan. İŞİTSEL KORTEKSİN GÜRÜLTÜDEKİ SESLERİ ALGILAMAK İÇİN KONTRASTA UYUM SAĞLAMASI. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi. 01 Aralık 2025;28(4):2080-92. doi:10.17780/ksujes.1757598

DİZİNLENME ve ARŞİVLEME

download?token=eyJhdXRoX3JvbGVzIjpbXSwiZW5kcG9pbnQiOiJqb3VybmFsIiwib3JpZ2luYWxuYW1lIjoiaW1hZ2UucG5nIiwicGF0aCI6IjAzNTkvYmZjYS81YjQyLzY5ZjFkM2E4NWY2YWY3Ljg1NjQ2NDgxLnBuZyIsImV4cCI6MTc3NzQ1OTY0MCwibm9uY2UiOiI1NTUzYmJiN2U5NGNkMjdkYWNhMTRlMDZiYjc1OTY4NCJ9.nCVoSJClEIC9bWK5gGCmjHyTNRz2N0DhYKVJzJZR9Bs

 

download?token=eyJhdXRoX3JvbGVzIjpbXSwiZW5kcG9pbnQiOiJqb3VybmFsIiwib3JpZ2luYWxuYW1lIjoiaW1hZ2UucG5nIiwicGF0aCI6Ijg5YmUvODZlOC8wYzY0LzY5ZjFkNWE4MWJmYzY0LjM0OTM2NzM1LnBuZyIsImV4cCI6MTc3NzQ2MDE1Miwibm9uY2UiOiI3OWE1Mzk0OWRhMTk0Mjg0OGYzZTUxOWQyNTU5MjdjMSJ9.XxqhJ36woCZcO1DV_I9Mogpgg86-bwM454jQiOcqpS0 

Bu eser, Creative Commons Atıf 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.