MAKRO MODELLEME YAKLAŞIMI İLE TARİHİ YAPILARIN SİSMİK PERFORMANSLARININ 2007 VE 2018 TÜRKİYE DEPREM YÖNETMELİKLERİNE GÖRE KARŞILAŞTIRILMASI

Türkiye topraklarının yaklaşık %92’sinin aktif deprem kuşağında yer alması ve nüfusun %95’inin bu bölgelerde yaşaması, mevcut yapı stokunun önemli bir bölümünü oluşturan yığma yapıların deprem güvenliğinin değerlendirilmesini zorunlu kılmaktadır. Bu çalışmada, yığma yapıların sismik performansı, 2007 Deprem Bölgelerinde Yapılacak Yapılar Hakkında Yönetmelik (DBYBHY) ile 2018 Türk Bina Deprem Yönetmeliği (TBDY) esas alınarak makro modelleme yaklaşımıyla karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. İlk aşamada, yığma yapılarda kullanılan taş, tuğla ve kerpiç gibi malzemelerin mekanik özellikleri ile deprem etkileri altındaki davranışları değerlendirilmiştir. Ardından, her iki yönetmelikte yer alan yığma yapılara ilişkin tasarım hükümleri; taşıyıcı sistem boyutlandırması, malzeme dayanımı ve deprem yüklerinin hesaplanması açısından karşılaştırılmıştır. Uygulama kapsamında, Diyarbakır’da bulunan tarihi bir yığma yapı ele alınmış, laboratuvar verilerine dayalı olarak mekanik özellikler belirlenmiş ve SAP2000 yazılımı kullanılarak makro modelleme yöntemiyle analizler gerçekleştirilmiştir. Elde edilen bulgular, TBDY 2018’in DBYBHY 2007’ye kıyasla daha yüksek güvenlik düzeyleri öngördüğünü ve daha güvenli bir tasarım yaklaşımı sunduğunu ortaya koymaktadır.

Approximately 92% of Turkey’s territory is located within active seismic zones, and about 95% of the population lives in these areas. This situation necessitates the assessment of the seismic safety of masonry buildings, which constitute a significant portion of the existing building stock. In this study, the seismic performance of masonry structures is comparatively evaluated using the macro-modeling approach in accordance with the 2007 Regulation on Buildings to Be Constructed in Seismic Zones (DBYBHY-2007) and the 2018 Turkish Building Earthquake Code (TBEC-2018). In the first stage, the mechanical properties of masonry materials such as stone, brick, and adobe, as well as their behavior under seismic loads, are examined. Subsequently, the provisions of both codes related to masonry design are compared in terms of structural dimensioning, material strength, and seismic load calculations. For the application, a historical masonry structure located in Diyarbakır is selected; its mechanical properties are determined based on laboratory data and analyzed using the macro-modeling method in SAP2000.The results show that TBEC-2018 provides a safer design approach than DBYBHY-2007.