MAKRO MODELLEME YAKLAŞIMI İLE TARİHİ YAPILARIN SİSMİK PERFORMANSLARININ 2007 VE 2018 TÜRKİYE DEPREM YÖNETMELİKLERİNE GÖRE KARŞILAŞTIRILMASI
Öz
Türkiye topraklarının yaklaşık %92’sinin aktif deprem kuşağında yer alması ve nüfusun %95’inin bu bölgelerde yaşaması, mevcut yapı stokunun önemli bir bölümünü oluşturan yığma yapıların deprem güvenliğinin değerlendirilmesini zorunlu kılmaktadır. Bu çalışmada, yığma yapıların sismik performansı, 2007 Deprem Bölgelerinde Yapılacak Yapılar Hakkında Yönetmelik (DBYBHY) ile 2018 Türk Bina Deprem Yönetmeliği (TBDY) esas alınarak makro modelleme yaklaşımıyla karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. İlk aşamada, yığma yapılarda kullanılan taş, tuğla ve kerpiç gibi malzemelerin mekanik özellikleri ile deprem etkileri altındaki davranışları değerlendirilmiştir. Ardından, her iki yönetmelikte yer alan yığma yapılara ilişkin tasarım hükümleri; taşıyıcı sistem boyutlandırması, malzeme dayanımı ve deprem yüklerinin hesaplanması açısından karşılaştırılmıştır. Uygulama kapsamında, Diyarbakır’da bulunan tarihi bir yığma yapı ele alınmış, laboratuvar verilerine dayalı olarak mekanik özellikler belirlenmiş ve SAP2000 yazılımı kullanılarak makro modelleme yöntemiyle analizler gerçekleştirilmiştir. Elde edilen bulgular, TBDY 2018’in DBYBHY 2007’ye kıyasla daha yüksek güvenlik düzeyleri öngördüğünü ve daha güvenli bir tasarım yaklaşımı sunduğunu ortaya koymaktadır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Akyıldız, M. H., & Ayhan, E. (2022). 2007 ve 2018 yılları Türkiye deprem yönetmeliklerine göre zemin parametreleri ve deprem verilerinin karşılaştırılması; Siirt ili vaka çalışması. Çukurova Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dergisi, 37(1), 271–282. https://doi.org/10.21605/cukurovaumfd.1095089
- Alpyürür, M., & Ulutaş, H. (2024). Comparison of performance analysis results with developed site-specific response spectra and Turkish seismic design code: A case study from the SW Türkiye region. Buildings, 14(5), 1233. https://doi.org/10.3390/buildings14051233
- Atmaca, N., Atmaca, A., & Kılçık, S. (2019). Comparison of 2018 and 2007 Turkish earthquake regulations. The International Journal of Energy & Engineering Sciences, 4(2), 19–25.
- Baran, B., Bozdoğan, K. B., & Atabey, İ. İ. (2022). Comparison of masonry building constructed from different wall materials according to 2007 and 2018 Turkish earthquake codes. Mühendislik Bilimleri ve Tasarım Dergisi, 10(3), 1066–1075. https://doi.org/10.21923/jesd.989947
- Büyüksaraç, A., Işık, E., & Bektaş, Ö. (2022). A comparative evaluation of earthquake code change on seismic parameter and structural analysis: A case of Turkey. Arabian Journal for Science and Engineering, 47, 12301–12321. https://doi.org/10.1007/s13369-022-07099-4
- Çaycı, B. T., & Eldemir, O. (2021). TBDY-2018 ve DBYBHY-2007 deprem yönetmelikleri performans seviyelerinin karşılaştırılması. Mühendislik Bilimleri ve Tasarım Dergisi, 9(4), 1386–1397. https://doi.org/10.21923/jesd.876935
- Dalkılıç, N., & Nabikoğlu, A. (2017). Traditional manufacturing of clay brick used in the historical buildings of Diyarbakir (Turkey). Frontiers of Architectural Research, 6(3), 346–359. https://doi.org/10.1016/j.foar.2017.06.003
- Deprem Bölgelerinde Yapılacak Binalar Hakkında Yönetmelik. (2007, 6 Mart). Resmî Gazete (Sayı: 26454). Erişim adresi: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2007/03/20070306-3.htm
- Genç, A. F., Ergün, M., Günaydın, M., Altunişik, A. C., Ateş, Ş., Okur, F. Y., & Mosallam, A. S. (2019). Dynamic analyses of experimentally-updated FE model of historical masonry clock towers using site-specific seismic characteristics and scaling parameters according to the 2018 Turkey building earthquake code. Engineering Failure Analysis, 105, 402–426. https://doi.org/10.1016/j.engfailanal.2019.06.054
- Halifeoğlu, F. M. (2013). Castle architecture in Anatolia: Fortifications of Diyarbakir. Frontiers of Architectural Research, 2(3), 209–221. https://doi.org/10.1016/j.foar.2013.04.003
- İzol, R., Işık, E., Avcil, F., Arslan, M. H., Arkan, E., & Büyüksaraç, A. (2024). Seismic performance of masonry structures after 06 February 2023 earthquakes; site survey and FE modelling approach. Soil Dynamics and Earthquake Engineering, 186, 108904. https://doi.org/10.1016/j.soildyn.2024.108904
- Kahveci, A. E., & Kadayıfçı, A. (2013). Diyarbakır yöresi bazalt taşının yapısal özelliklerinin incelenmesi. SDU International Journal of Technologic Sciences, 5(3), 56–69.
- Karaca, H. (2021). 2007 ve 2018 deprem yönetmelikleri kullanılarak farklı zeminlere göre ve farklı kentler için elde edilen tasarım ivmelerinin karşılaştırılması, Kapadokya örneği. Afet ve Risk Dergisi, 4(1), 42–52. https://doi.org/10.35341/afet.828828
- Karaşin, İ. B., Eren, B., & Işık, E. (2016). Mevcut bir yığma yapının farklı hızlı değerlendirme yöntemleri ile değerlendirilmesi. Dicle Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 5(2), 70–76.
- Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği. (2018, 18 Mart). Resmî Gazete (Sayı: 30364). Erişim adresi: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2018/03/20180318M1-2.htm
COMPARISON OF THE SEISMIC PERFORMANCE OF HISTORICAL STRUCTURES USING MACRO MODELING ACCORDING TO THE 2007 AND 2018 TURKISH EARTHQUAKE CODES
Öz
Approximately 92% of Turkey’s territory is located within active seismic zones, and about 95% of the population lives in these areas. This situation necessitates the assessment of the seismic safety of masonry buildings, which constitute a significant portion of the existing building stock. In this study, the seismic performance of masonry structures is comparatively evaluated using the macro-modeling approach in accordance with the 2007 Regulation on Buildings to Be Constructed in Seismic Zones (DBYBHY-2007) and the 2018 Turkish Building Earthquake Code (TBEC-2018). In the first stage, the mechanical properties of masonry materials such as stone, brick, and adobe, as well as their behavior under seismic loads, are examined. Subsequently, the provisions of both codes related to masonry design are compared in terms of structural dimensioning, material strength, and seismic load calculations. For the application, a historical masonry structure located in Diyarbakır is selected; its mechanical properties are determined based on laboratory data and analyzed using the macro-modeling method in SAP2000.The results show that TBEC-2018 provides a safer design approach than DBYBHY-2007.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Akyıldız, M. H., & Ayhan, E. (2022). 2007 ve 2018 yılları Türkiye deprem yönetmeliklerine göre zemin parametreleri ve deprem verilerinin karşılaştırılması; Siirt ili vaka çalışması. Çukurova Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dergisi, 37(1), 271–282. https://doi.org/10.21605/cukurovaumfd.1095089
- Alpyürür, M., & Ulutaş, H. (2024). Comparison of performance analysis results with developed site-specific response spectra and Turkish seismic design code: A case study from the SW Türkiye region. Buildings, 14(5), 1233. https://doi.org/10.3390/buildings14051233
- Atmaca, N., Atmaca, A., & Kılçık, S. (2019). Comparison of 2018 and 2007 Turkish earthquake regulations. The International Journal of Energy & Engineering Sciences, 4(2), 19–25.
- Baran, B., Bozdoğan, K. B., & Atabey, İ. İ. (2022). Comparison of masonry building constructed from different wall materials according to 2007 and 2018 Turkish earthquake codes. Mühendislik Bilimleri ve Tasarım Dergisi, 10(3), 1066–1075. https://doi.org/10.21923/jesd.989947
- Büyüksaraç, A., Işık, E., & Bektaş, Ö. (2022). A comparative evaluation of earthquake code change on seismic parameter and structural analysis: A case of Turkey. Arabian Journal for Science and Engineering, 47, 12301–12321. https://doi.org/10.1007/s13369-022-07099-4
- Çaycı, B. T., & Eldemir, O. (2021). TBDY-2018 ve DBYBHY-2007 deprem yönetmelikleri performans seviyelerinin karşılaştırılması. Mühendislik Bilimleri ve Tasarım Dergisi, 9(4), 1386–1397. https://doi.org/10.21923/jesd.876935
- Dalkılıç, N., & Nabikoğlu, A. (2017). Traditional manufacturing of clay brick used in the historical buildings of Diyarbakir (Turkey). Frontiers of Architectural Research, 6(3), 346–359. https://doi.org/10.1016/j.foar.2017.06.003
- Deprem Bölgelerinde Yapılacak Binalar Hakkında Yönetmelik. (2007, 6 Mart). Resmî Gazete (Sayı: 26454). Erişim adresi: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2007/03/20070306-3.htm
- Genç, A. F., Ergün, M., Günaydın, M., Altunişik, A. C., Ateş, Ş., Okur, F. Y., & Mosallam, A. S. (2019). Dynamic analyses of experimentally-updated FE model of historical masonry clock towers using site-specific seismic characteristics and scaling parameters according to the 2018 Turkey building earthquake code. Engineering Failure Analysis, 105, 402–426. https://doi.org/10.1016/j.engfailanal.2019.06.054
- Halifeoğlu, F. M. (2013). Castle architecture in Anatolia: Fortifications of Diyarbakir. Frontiers of Architectural Research, 2(3), 209–221. https://doi.org/10.1016/j.foar.2013.04.003
- İzol, R., Işık, E., Avcil, F., Arslan, M. H., Arkan, E., & Büyüksaraç, A. (2024). Seismic performance of masonry structures after 06 February 2023 earthquakes; site survey and FE modelling approach. Soil Dynamics and Earthquake Engineering, 186, 108904. https://doi.org/10.1016/j.soildyn.2024.108904
- Kahveci, A. E., & Kadayıfçı, A. (2013). Diyarbakır yöresi bazalt taşının yapısal özelliklerinin incelenmesi. SDU International Journal of Technologic Sciences, 5(3), 56–69.
- Karaca, H. (2021). 2007 ve 2018 deprem yönetmelikleri kullanılarak farklı zeminlere göre ve farklı kentler için elde edilen tasarım ivmelerinin karşılaştırılması, Kapadokya örneği. Afet ve Risk Dergisi, 4(1), 42–52. https://doi.org/10.35341/afet.828828
- Karaşin, İ. B., Eren, B., & Işık, E. (2016). Mevcut bir yığma yapının farklı hızlı değerlendirme yöntemleri ile değerlendirilmesi. Dicle Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 5(2), 70–76.
- Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği. (2018, 18 Mart). Resmî Gazete (Sayı: 30364). Erişim adresi: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2018/03/20180318M1-2.htm
Ayrıntılar
| Birincil Dil | Türkçe |
|---|---|
| Konular | İnşaat Mühendisliğinde Sayısal Modelleme |
| Bölüm | Araştırma Makalesi |
| Yazarlar | |
| Gönderilme Tarihi | 6 Eylül 2025 |
| Kabul Tarihi | 12 Aralık 2025 |
| Yayımlanma Tarihi | 3 Mart 2026 |
| DOI | https://doi.org/10.17780/ksujes.1779208 |
| IZ | https://izlik.org/JA42FE72XJ |
| Yayımlandığı Sayı | Yıl 2026 Cilt: 29 Sayı: 1 |