BİNA STOKUNUN ÖN DEĞERLENDİRME YÖNTEMLERİYLE SİSMİK GÜVENLİĞİNİN İNCELENMESİ: ÇINARCIK ÖRNEĞİ

1999 Gölcük, 2003 Bingöl, 2011 Van, 2020 Elazığ, 2020 İzmir ve 2023 Kahramanmaraş depremleri, standart altı betonarme binaların yetersizliklerini gözler önüne sermiştir. Bu depremler sonrasında yapılan saha çalışmalarında, düşey elemanların süreksizliği, planda ve çerçevede düzensizlikler, yumuşak kat ve kısa kolon gibi yapısal özelliklerin binanın deprem performansını doğrudan etkilediği belirlenmiştir. Benzer yıkımların önlenebilmesi için mevcut bina stokunun deprem güvenliğinin belirlenmesi önceliklidir. Literatürde, büyük ölçekli bina stoklarının hızlı ön değerlendirilmesine yönelik çok sayıda yöntem bulunmaktadır. Bu çalışmada, ülkemiz yapı karakteristiğine uygun P25 Puanlama Yöntemi, Kolon-Duvar İndeks Yöntemi, Geliştirilmiş Discriminant Analiz Yöntemi ve riskli yapıların tespiti için yayınlanan yönetmelikte yer verilen EK-A Yöntemi incelenmiştir. Çalışma kapsamında, 1999 Gölcük Depremine maruz kalmış beş-altı katlı ve farklı hasar derecelerine sahip 54 betonarme binanın performans puanları bu yöntemlerle belirlenmiş ve gerçek hasar dereceleriyle karşılaştırılmıştır. Böylece yöntemlerin güvenilirliği ve pratikteki etkinlikleri, performans puanlarının gerçek hasar sınıflarıyla uyumu esas alınarak karşılaştırmalı olarak gösterilmiştir.

The 1999 Gölcük, 2003 Bingöl, 2011 Van, 2020 Elazığ, 2020 Izmir, and 2023 Kahramanmaraş earthquakes have revealed the deficiencies of substandard reinforced concrete buildings. Field studies conducted after these earthquakes determined that structural characteristics such as discontinuity of vertical members, plan and frame irregularities, soft stories, and short columns directly affect a building's seismic performance. Determining the seismic safety of the existing building stock is a priority to prevent similar destruction. The literature contains numerous methods for the rapid preliminary assessment of large-scale building stocks. In this study, the P25 Scoring Method, the Column–Wall Index Method, the Enhanced Discriminant Analysis Method, and the Annex A Method included in the regulation for the identification of risky structures, which were developed or adapted in accordance with the characteristics of the Turkish building stock, were examined. Within the scope of the study, the performance scores of 54 reinforced concrete buildings with five to six stories and different damage levels that were subjected to the 1999 Gölcük Earthquake were determined using these methods and compared with the actual damage levels. In this way, the reliability and practical effectiveness of the methods were comparatively demonstrated based on the compatibility of the performance scores with the actual damage levels.