ETİK İLKELER

Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi (Journal of Engineering Sciences), mühendislik ile ilgili tüm alanlarda bilimsel değere sahip araştırma ve inceleme içerikli çalışmaları yayınlamayı ilke edinmiştir.

Gönderilen makaleler kör hakemlik sürecinden geçirilerek değerlendirilir.

KSU JES Dergisi yayın etiğinde yüksek standartlara bağlı olup, Yayın Etiği Komitesi (Committee on Publication Ethics, COPE) tarafından hazırlanan yönerge ve politikalar tarafımızca kabul edilmiştir.

Bilimsel çalışmaların gerçekleştirilmesinde katkısı bulunan tüm paydaşların (yayıncı, editör, yazar, hakem, okuyucu) etik ilkelere uyması gerekmekte ve beklenmektedir.

Yazarların etik sorumlulukları;

• Yapay Zeka Kullanım Politikası: Yazarlar, makalenin hazırlık sürecinde üretken yapay zeka veya yapay zeka destekli teknolojilerden faydalandılarsa, bu durumu makale içerisinde (örneğin Teşekkür veya Yöntem bölümünde) açıkça belirtmelidir. Bu teknolojiler yalnızca dilin geliştirilmesi veya okunabilirliğin artırılması amacıyla kullanılmalı; tüm süreç insan denetimi ve sorumluluğunda yürütülmelidir. Yapay zeka araçları, bir makalede yazar veya ortak yazar olarak gösterilemez.
• Özgünlük ve Gönderim: Yazarlar, sundukları çalışmanın tamamen özgün olduğunu garanti etmelidir. Başka bir yerde yayımlanmış veya eş zamanlı olarak başka bir derginin değerlendirme sürecinde olan çalışmalar KSÜ Mühendislik Bilimleri Dergisi'ne gönderilmemelidir.
• Yazarlık ve Sorumluluk: Yazarlık; araştırmanın tasarımı, yürütülmesi, veri toplama, analiz veya yorumlanması aşamalarına önemli katkı sağlayan kişilerle sınırlı olmalıdır. Sorumlu yazar, katkısı olan tüm ortak yazarların listede yer aldığını, katkısı olmayan hiç kimsenin listeye dahil edilmediğini ve tüm yazarların makalenin son halini onayladığını garanti eder.
• Atıf ve Tekrarlanabilirlik: Çalışma kapsamında yararlanılan tüm kaynaklara uygun şekilde atıf yapılmalıdır. Yazarlar, bilimsel sonuçların başkaları tarafından tekrarlanabilirliğini sağlamak için gerekli tüm detay ve kaynaklara çalışmalarında yer vermelidir.
• Veri Erişimi ve Saklama: Yazarlar, araştırmalarına ilişkin kayıtları düzenli tutmalı ve editör süreci sırasında talep edilmesi halinde ham verilere erişim sağlamalıdır. Çalışma yayınlandıktan sonra, yasal haklar korunmak şartıyla, veriler en az 10 yıl boyunca erişilebilir tutulmalıdır.
• Çıkar Çatışması: Yazarlar; araştırmanın sonuçlarını veya bilimsel değerlendirmesini etkileyebilecek her türlü finansal ilişkiyi, çıkar çatışmasını veya çıkar rekabetini beyan etmekle yükümlüdür.
• İntihal ve Benzerlik: Tüm gönderiler intihal denetimine tabidir. Yazarlar tarafından sunulan benzerlik raporunda benzerlik oranı %20’yi geçmemelidir.
• Lisanslama ve Telif Hakkı: Yayınlanan makaleler CC-BY lisansı altında sunulur. Bu lisans, yazarların haklarını saklı tutmasına; ancak çalışmanın atıf verilerek paylaşılmasına veya üzerinde değişiklik yapılmasına izin verilmesine olanak tanır.
• Hataların Düzeltilmesi: Bir yazar, yayınlanmış çalışmasında önemli bir hata veya yanlışlık fark ederse, durumu derhal editöre bildirmek ve makalenin geri çekilmesi veya bir erratum (düzeltme) yayınlanması konusunda iş birliği yapmak zorundadır.

Hakemlerin etik sorumlulukları;

• Katkı ve Uzmanlık: Hakemler, yayımlanacak makalenin akademik kalitesi ve özgünlüğünün en temel belirleyicisidir. Bu nedenle, sadece kendi uzmanlık alanlarına giren makaleleri değerlendirmeyi kabul etmelidirler.
• Gizlilik: Hakemler, kendilerine gönderilen tüm çalışmaları ve ilgili bilgileri gizli belge olarak kabul etmelidir. Değerlendirme sürecinde veya sonrasında, çalışmaya ait bilgileri editörün izni olmadan başkalarıyla paylaşmamalı veya tartışmamalıdırlar.
• Tarafsızlık ve Nesnellik: Hakemlerin görevi, çalışmanın içeriğinin doğruluğunu, uygunluğunu ve özgünlüğünü değerlendirmektir. Makalede sunulan düşüncelerin hakemin kendi görüşlerinden farklı olması değerlendirmeyi etkilememeli; raporlar kişisel eleştiriden uzak ve objektif olmalıdır.
• Yapıcı Geribildirim: Hakem raporları ölçülü ve profesyonel olmalıdır. İyileştirme önerileri veya ret gerekçeleri somut ve destekleyici kanıtlarla birlikte sunulmalıdır.
• Zamanlılık: Hakemler, değerlendirme sürecini kendilerine tanınan süre içerisinde tamamlamalıdır. Uzmanlıklarının yetersiz olduğunu hissettiklerinde veya süreci zamanında tamamlayamayacaklarında durumu derhal editöre bildirerek süreçten çekilmelidirler.
• Etik İhlallerin Bildirimi: Hakemler, çalışmada bir telif hakkı ihlali, intihal veya başka bir yayınla önemli bir örtüşme fark etmeleri halinde bu durumu editöre raporlamalıdır.
• Çıkar Çatışması ve Beyan: Hakemler, değerlendirme sürecinde elde ettikleri ayrıcalıklı bilgileri kişisel avantajları için kullanmamalıdır. Yazarlar, kurumlar veya şirketlerle aralarındaki rekabet, iş birliği veya diğer yakın ilişkilerden kaynaklanan bir çıkar çatışması varsa, söz konusu makaleyi değerlendirmeyi reddetmelidirler.

Editör, Editör Yardımcıları ve Alan Editörlerinin Etik Sorumlulukları;

• Yayın Kararları ve Fırsat Eşitliği: Editör, makalelerin bilimsel değeri, özgünlüğü ve dergi kapsamına uygunluğuna göre hangi çalışmaların yayımlanacağına karar veren tek sorumludur. Değerlendirmeler; yazarların ırk, cinsiyet, dini inanış, etnik köken veya siyasi felsefelerinden bağımsız olarak, tarafsız bir şekilde yürütülmelidir.
• Gizlilik ve Veri Koruma: Editörler; yazar, hakem ve okuyucuların bireysel verilerinin ve çalışma içeriklerinin korunmasını sağlamalıdır. Çift kör hakemlik politikasına uygun olarak hakem bilgilerini gizli tutmalı ve yayımlanmamış verileri, yazarın açık yazılı izni olmadan kendi araştırmaları için kullanmamalıdırlar.
• Tarafsızlık ve Çıkar Çatışması: Her çalışmanın tarafsız değerlendirilmesi için çıkar çatışması veya birliği durumlarını gözetmek editörün sorumluluğundadır. Makaleleri, alan editörlerine ve hakemlere yalnızca uzmanlık alanlarına göre atamalıdırlar.
• Operasyonel Mükemmellik: Editörler; ön inceleme, hakemlik, düzenleme ve yayınlama gibi tüm süreçlerin vaktinde ve sağlıklı bir şekilde yürütülmesini sağlar. Akademik standartları korumak adına hakem havuzunun sürekli güncellenmesini ve zenginleştirilmesini sağlarlar.
• İlkelere Uyum ve Eğitim: Dergi yayın süreçlerinin, belirlenen yayın ilkelerine göre işletilmesini sağlarlar. Süreçte görev alan kişileri yayın ilkeleri hakkında bilgilendirmek ve gerektiğinde eğitim süreçlerini yönetmekle yükümlüdürler.
• Etik İhlallerin Yönetimi: İntihal veya telif hakkı ihlali gibi bir etik ihlali tespiti veya bildirimi halinde, derginin yayın ilkelerine ve COPE rehberine uygun olarak gerekli prosedürleri işletmek ve önlemleri almak zorundadırlar.
   

YAYIN ETİĞİ VE KÖTÜ UYGULAMA BEYANI

KSÜ Mühendislik Bilimleri Dergisi (KSU JES), yayın etiğinde en yüksek standartları korumayı taahhüt eder ve her türlü kötü uygulamaya karşı gerekli önlemleri alır. Etik ilkelerimiz, Yayın Etiği Komitesi (COPE) tarafından belirlenen standartlara dayanmaktadır. Yayın sürecine dahil olan tüm tarafların (editörler, yazarlar, hakemler ve yayıncı) bu etik standartlara uyması beklenmektedir.

1. Editörlerin Görevleri

• Yayın Kararları: Editör, makalelerin bilimsel değeri ve özgünlüğüne göre yayınlanıp yayınlanmayacağına karar veren tek sorumludur. Kararlar; yazarların kimliğinden bağımsız olarak tarafsızca verilir.
• Gizlilik: Editörler, gönderilen çalışmaları gizli belge olarak kabul eder ve yazar dışındaki kişilerle bilgi paylaşmazlar.
• Çıkar Çatışması: Yayınlanmamış materyaller, editörlerin kendi araştırmalarında yazarın yazılı izni olmadan kullanılamaz.

2. Hakemlerin Görevleri

• Editöryal Katkı: Hakemler, akademik kalitenin artırılmasına ve editörün karar verme sürecine katkı sağlarlar.
• Zamanlılık: İncelemeyi zamanında tamamlayamayacak hakemler süreci editöre bildirmelidir.
• Nesnellik: Değerlendirmeler objektif olmalı, yazara yönelik kişisel eleştirilerden kaçınılmalıdır.

3. Yazarların Görevleri

• Özgünlük ve İntihal: Çalışmalar tamamen özgün olmalı ve intihal içermemelidir. Benzerlik oranı %20'yi geçmemelidir.
• Çoklu Gönderim: Bir çalışmanın aynı anda birden fazla dergiye gönderilmesi etik dışıdır.
• Veri Saklama: Yazarlar, talep halinde ham verilere erişim sağlamalı ve bu verileri yayın sonrasında 10 yıl boyunca saklamalıdır.

4. Kötü Uygulama ile Mücadele

• Suistimalin Önlenmesi: Editörler; intihal, atıf manipülasyonu, veri sahteciliği veya veri uydurmacılığı gibi araştırma suistimallerinin gerçekleştiği makalelerin yayınlanmasını belirlemek ve önlemek için makul tüm adımları atar. Dergi veya editörleri, hiçbir durumda bu tür suistimalleri teşvik etmez veya gerçekleşmesine bilerek izin vermez.
• İnceleme: Yayınlanmış veya değerlendirme aşamasındaki bir makaleyle ilgili herhangi bir etik ihlali iddiası durumunda editörler, COPE yönergelerine göre gerekli incelemeyi başlatır.
• Düzeltme ve Geri Çekme: Hata veya suistimal tespit edilen çalışmalar için Düzeltme (Erratum) veya Geri Çekme (Retraction) bildirimleri yayınlanarak akademik kayıtların doğruluğu sağlanır.
• Makale Geri Çekme: Yazarlar, değerlendirme süreci tamamlanmamış makaleleri DergiPark sistemi üzerinden geri çekme talebi göndererek çekebilirler.
• Yazar Değişikliği: Değerlendirmesi tamamlanmış ve kabul edilmiş makaleler için yazar ismi ekleme, silme veya sıra değişikliği yapılamaz.

5. Etik Gözetim

• KSU JES, insan veya hayvan denek içeren tüm çalışmalar için "Etik Kurul Onayı" şartı koşarak etik gözetimi sağlar. Yazarlar, uluslararası etik standartlara (örn. Helsinki Bildirgesi) uyulduğunu beyan etmelidir. Gerektiğinde katılımcılardan bilgilendirilmiş onam alınmalıdır.

6. Fikri Mülkiyet ve Açık Erişim

• Yazarlar çalışmalarının telif hakkını saklı tutar ve dergiye ilk yayın hakkını verirler. Tüm makaleler, Creative Commons Atıf 4.0 Uluslararası (CC BY 4.0) lisansı altında yayımlanır. Bu lisans bilgisi, yayımlanan tüm makalelerin PDF ve HTML versiyonlarında açıkça belirtilir. Yazarlar, makalelerinin tüm versiyonlarını (Gönderilen, Kabul Edilen veya Yayımlanan) herhangi bir kısıtlama olmaksızın kurumsal veya diğer arşivlerde paylaşma hakkına sahiptir.

7. Şikayet ve İtirazlar

•  KSU JES, editör kararlarına veya araştırma suistimali iddialarına yönelik şikayet ve itirazlar için resmi bir sürece sahiptir. Bu tür durumlar Başeditöre yazılı olarak sunulmalı ve COPE yönergelerine göre karara bağlanmalıdır.

8. Gelir Kaynakları, Reklam ve Editoryal Bağımsızlık: 

• KSU JES, tamamen Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi tarafından desteklenen kâr amacı gütmeyen bir dergidir. Üniversite, editoryal ofis ve dijital barındırma (DergiPark aracılığıyla) dahil olmak üzere gerekli tüm altyapıyı sağlamaktadır. Dergi; reklam, abonelik veya herhangi bir ticari ödeme kabul etmemektedir. En önemlisi, üniversiteden gelen bu finansal destek editoryal karar alma sürecini etkilemez. Tüm makaleler yalnızca bilimsel değerlerine ve hakem değerlendirme sonuçlarına göre değerlendirilir.

9. Doğrudan Pazarlama

• KSU JES, makale daveti dahil tüm tanıtım faaliyetlerini profesyonel, hedef odaklı ve rahatsız edici olmayan bir şekilde yürütür. Dergimiz, yazar ve okuyuculara her zaman doğru bilgi sunmayı taahhüt eder; yanıltıcı beyanlardan kaçınır.